७२० शैक्षिक कन्सल्टेन्सी नवीकरण: विदेश पढाइ तयारीमा नयाँ नियम लागू

काठमाडौँ – शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयले आर्थिक वर्ष २०८१/०८२ मा नवीकरण भएका शैक्षिक कन्सल्टेन्सीको नामावली सार्वजनिक गरेको छ, जसले विदेश जाने विद्यार्थी र अभिभावकबीच चासोको विषय बनेको छ। मंगलबार मन्त्रालयले जारी गरेको सूचनाअनुसार, अब विदेशमा अध्ययनको तयारी गर्ने विद्यार्थीहरुले मात्र अनुमति प्राप्त कन्सल्टेन्सीको सेवा लिनुपर्ने व्यवस्था लागू भएको छ।
शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय अन्तर्गतको शैक्षिक परामर्श तथा प्रमाणिकरण शाखाले सार्वजनिक गरेको सूचनामा उल्लेख छ कि नविकरण भएको सूचीमा परेका संस्थाले मात्र भाषा शिक्षण, तयारी कक्षा, ब्रीज कोर्स सञ्चालन र भाषा परीक्षण गर्न पाउनेछन्। शाखा प्रमुख तथा उपसचिव सेमन्तराज कोइरालाले भने, “शैक्षिक परामर्श सेवाको क्षेत्रमा सेवा लिनु पर्ने सेवाग्राहीहरुले सूचना बमोजिम मात्र प्रकाशित सूचीका संस्थाबाट सेवा लिनु पर्नेछ।”
विदेश पढ्न जाने विद्यार्थीका लागि अनिवार्य नयाँ प्रक्रिया
विदेशी विश्वविद्यालयमा भर्ना हुने तयारी गर्ने विद्यार्थीहरुका लागि यो नयाँ नियमले ठूलो प्रभाव पार्ने देखिन्छ। यसअघि धेरै अनधिकृत र अनुभवहीन कन्सल्टेन्सीले विद्यार्थीहरुलाई भ्रममा पारेर अवैध शुल्क उठाउने गरेको घटनाहरु सार्वजनिक भइरहेका थिए। मन्त्रालयले यो कदममार्फत सेवा प्रदायकहरुको पारदर्शिता र गुणस्तर सुनिश्चित गर्ने उद्देश्य राखेको छ।
सूचना अनुसार, यदि सूचीमा कुनै संस्थाको विवरण फरक परेको पाइएमा, सम्बन्धित संस्थाले १५ दिन भित्रमा शैक्षिक परामर्श तथा प्रमाणीकरण शाखामा नवीकरण पत्रको प्रतिलिपि सहित सम्पर्क गर्नुपर्नेछ। यस वर्ष कुल ७२० शैक्षिक कन्सल्टेन्सीले नवीकरण प्राप्त गरेका छन्।
अनधिकृत कन्सल्टेन्सी र विद्यार्थीहरुको जोखिम
विद्यार्थी र अभिभावकबीच अनधिकृत कन्सल्टेन्सीको कारण भएको वित्तीय र मानसिक क्षति लामो समयदेखि विषय बनिरहेको थियो। केही संस्थाले भर्ना शुल्क उठाएर छात्रहरुलाई आवश्यक सेवाहरु प्रदान नगर्ने, झूटा डिग्री र शैक्षिक प्रमाणपत्र वितरण गर्ने, वा विदेशमा प्रवेश प्रक्रिया ढिला गर्ने जस्ता समस्याहरु ल्याउने गरेको पाइयो।
शैक्षिक परामर्श शाखाले यस वर्ष स्पष्ट चेतावनी दिएको छ कि सूचीमा नभएका कुनै संस्थाबाट सेवा लिँदा हुने कुनै पनि समस्या, शुल्क, वा धोखाधडीको जिम्मेवारी मन्त्रालयले लिने छैन।
विदेशमा अध्ययनको लागि आवश्यक तयारी
विद्यार्थीहरुले विदेशमा अध्ययन गर्नुअघि भाषा शिक्षण, प्रवेश तयारी, ब्रीज कोर्स र अन्य तयारी कक्षामा सहभागी हुनु अनिवार्य छ। मन्त्रालयको सूचीमा रहेका संस्थाहरुले यी सबै सेवा उपलब्ध गराउने छन्। यसले विद्यार्थीहरुलाई गुणस्तरीय शिक्षा र सहज प्रवेश सुनिश्चित गर्ने विश्वास दिलाएको छ।
शाखा प्रमुख कोइरालाले भने, “विद्यार्थी र अभिभावकहरुले जानकारीको कमीले गल्ती गर्ने सम्भावना उच्च छ। त्यसैले प्रकाशित सूचीको आधारमा मात्र सेवा लिन मन्त्रालय सबैमा अनुरोध गर्दछ।”
कन्सल्टेन्सी नवीकरण प्रक्रियामा पारदर्शिता
नवीकरणको प्रक्रिया परिपूर्ण पारदर्शिता र प्रमाणिकरण प्रणालीमा आधारित छ। प्रत्येक कन्सल्टेन्सीले गुणस्तरीय शिक्षक, प्रमाणित कक्षाकोठा, पाठ्यक्रम तथा विद्यार्थी सेवाको आधारमा नवीकरण पाउँछ। मन्त्रालयले नवीकरण प्रक्रियामा अनधिकृत र अप्रमाणित संस्थालाई बाहिर राख्ने नीति अपनाएको छ।
नवीकरण सूचीको महत्व
नवीकरण सूची सार्वजनिक गर्नुको अर्थ केवल कानूनी मान्यता नभएर सेवा गुणस्तरको पनि सुनिश्चितता हो। यसले विद्यार्थीहरुलाई विश्वासिलो र सुरक्षित मार्ग प्रदान गर्दछ। सूचीमा भएका संस्थाहरुले विद्यार्थीहरुलाई शिक्षा सम्बन्धी सम्पूर्ण जानकारी, भिसा प्रक्रिया, आवास, र छात्रवृत्ति सम्बन्धी जानकारी उपलब्ध गराउनेछन्।
विद्यार्थी र अभिभावकमा उत्सुकता
विदेश पढ्न जाने तयारीमा रहेका विद्यार्थी र अभिभावकहरु यस सूचनालाई ध्यानपूर्वक अध्ययन गरिरहेका छन्। कतिपयले नयाँ सूचीमा रहेका प्रतिष्ठित कन्सल्टेन्सीमा आवेदन गर्ने तयारी सुरु गरिसकेका छन्। अभिभावकहरुले यस कदमलाई सराहना गर्दै भनेका छन् कि यसले अवैध र असामर्थ्य कन्सल्टेन्सीको गतिविधिलाई नियन्त्रण गर्नेछ।
शिक्षा क्षेत्रमा सरकारको कदम
यस कदमले केवल विद्यार्थी सेवामा सुधार मात्र ल्याउने छैन, तर शिक्षा क्षेत्रलाई व्यवस्थित र पारदर्शी बनाउने उद्देश्य पनि राख्छ। मन्त्रालयले यसै वर्षबाट सबै नवीकरण प्रक्रिया अनलाइन र दर्ता प्रणालीमार्फत पारदर्शी बनाउने योजना अघि सारेको छ।
७२० कन्सल्टेन्सीको नवीकरण र सार्वजनिक सूचीले नेपालको शिक्षा क्षेत्रमा नयाँ क्रान्तिको संकेत दिएको छ। यसले विद्यार्थीहरुलाई गुणस्तरीय सेवा सुनिश्चित गर्ने, अनधिकृत संस्थाको प्रभाव घटाउने र पारदर्शिता कायम गर्ने उद्देश्य राखेको छ। विदेश अध्ययनको सपना देख्ने प्रत्येक विद्यार्थीले अब मात्र अनुमतिप्राप्त कन्सल्टेन्सीमार्फत सही मार्गदर्शन पाउनेछन्।
विद्यार्थी, अभिभावक र कन्सल्टेन्सी दुवैका लागि यो कदम शिक्षा क्षेत्रमा स्थायी सुधारको संकेत हो। आगामी वर्षमा पनि मन्त्रालयले यस प्रक्रियालाई अझ प्रभावकारी बनाउन ठोस नीति तथा निगरानीको व्यवस्था गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।