इरान युद्धपछि रुसको तेलबाट कमाई दोब्बर !

काठमाडौँ – अमेरिका र इजरायलको इरानमाथिको आक्रमणपछि उत्पन्न ऊर्जा संकटका कारण रुसले तेलबाट ठूलो आर्थिक फाइदा लिने देखिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीको प्रतिवेदनअनुसार अप्रिल महिनामा रुसको प्रमुख तेल कर आम्दानी दोब्बर हुँदै करिब ९ अर्ब अमेरिकी डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ ।
यो अवस्था इरान युद्धपछि विश्व ऊर्जा बजारमा देखिएको गम्भीर संकटको प्रत्यक्ष प्रभावका रूपमा हेरिएको छ । इरानले होर्मुज जलडमरूमध्य प्रभावकारी रूपमा बन्द गरेपछि विश्व तेल आपूर्तिमा ठूलो असर परेको छ । विश्वको करिब पाँचौं भाग तेल र ग्यास आपूर्ति हुने उक्त मार्ग प्रभावित हुँदा कच्चा तेलको मूल्य प्रतिबारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेको छ ।
रुसको ऊर्जा क्षेत्रबाट हुने आम्दानी मुख्यतः उत्पादनमा आधारित छ । सन् २०२४ देखि कच्चा तेल निर्यातमा लाग्ने कर हटाइएपछि खनिज उत्खनन कर नै मुख्य आम्दानीको स्रोत बनेको छ । प्रारम्भिक तथ्यांकअनुसार मार्चमा करिब ३२७ अर्ब रुबल रहेको यस्तो कर अप्रिलमा बढेर करिब ७०० अर्ब रुबल पुग्ने देखिएको छ ।
सन् २०२६ का लागि रुसले यही करमार्फत ७.९ ट्रिलियन रुबल आम्दानी गर्ने लक्ष्य राखेको छ । मार्च महिनामा रुसको ‘युराल’ कच्चा तेलको औसत मूल्य प्रतिबारेल ७७ डलर पुगेको छ, जुन लामो समययताकै उच्च हो । यो मूल्य फेब्रुअरीको तुलनामा करिब ७३ प्रतिशत बढी हो ।
ऊर्जा संकटका कारण विभिन्न देशबाट रुसको तेल र ग्यासको माग बढेको क्रेमलिनले जनाएको छ । तर विज्ञहरूले यस्तो फाइदा दीर्घकालीन नहुन सक्ने चेतावनी दिएका छन् ।
सन् २०२६ को सुरुवाती तीन महिनामै रुसले करिब ४.५८ ट्रिलियन रुबल बजेट घाटा व्यहोरेको जनाएको छ । साथै युक्रेनद्वारा ऊर्जा पूर्वाधारमा भइरहेका आक्रमणले उत्पादन घट्न सक्ने जोखिम पनि बढाएको छ । विशेषज्ञहरूले रुसले पाउने यो अतिरिक्त आम्दानी इरानसँगको संकट कति लामो समयसम्म रहन्छ भन्नेमा निर्भर रहने बताएका छन् ।