काठमाडौं — बेलायतका प्रधानमन्त्री कियर स्टार्मर बुधबार तीनदिने चीन भ्रमणमा पुगे । विगत दुई महिनामा पाँच पश्चिमा देशका नेता चीन पुगेका छन् । स्टार्मरअघि फ्रान्स, क्यानडा, फिनल्यान्ड र आयरल्यान्डका नेताहरू बेइजिङ गएका थिए ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका ट्यारिफ (भन्सार शुल्क) धम्कीले पश्चिमा देशलाई चीनसँग सम्बन्ध सुधार्न बाध्य बनाएको हो ? सिड्नी विश्वविद्यालयका अन्तर्राष्ट्रिय राजनीति र अमेरिकी इतिहासका विशेषज्ञ डा. स्टुअर्ट रोलोकाले भने, “ट्रम्पका आक्रामक नीतिका कारण विश्व सन्तुलन परिवर्तन भइरहेको छ ।”
द गार्डियनको रिपोर्टअनुसार, ट्रम्पले नेटोमाथि प्रश्न उठाउने, ग्रीनल्यान्ड कब्जाको चेतावनी र गठबन्धनको उपेक्षा गर्दा युरोपेली सहयोगीमा विश्वासको कमी आएको छ । यसमा ट्रम्पका ट्यारिफ धम्कीको ठूलो भूमिका छ ।
युरोप ट्याक्स फाउन्डेसनको रिपोर्टअनुसार, ट्रम्पले विश्वभरका देशमा औसत १० देखि २५ प्रतिशत ट्यारिफ लगाएका छन् । त्यसले व्यापारमा अनिश्चितता बढाएको छ ।
युरोपेली देशमा १५ प्रतिशत ट्यारिफले फ्रान्स र जर्मनीमा वित्तीय संकट र मन्दीको आशंका बढाएको छ । यो महिना मात्र ट्रम्पले ग्रीनल्यान्ड कब्जाको विरोध गर्ने आठ युरोपेली देशमाथि १० प्रतिशत अतिरिक्त ट्यारिफको धम्की दिए । तर, केही समयपछि त्यो फिर्ता लिइयो ।
जर्मन चान्सलर अर्को महिना चीन जाने
जर्मनीका चान्सलर फ्रेडरिक मर्जले आउँदो फेब्रुअरी २४ देखि २७ सम्म चीन भ्रमण गर्ने भएका छन् । उनी उद्योग र व्यापार प्रतिनिधिमण्डलसहित चीन जानेछन् । जर्मनीको कमजोर अर्थतन्त्र यसको मुख्य कारण हो ।
चीन जर्मन कार उद्योगको सबैभन्दा ठूलो बजार हो । तर, बिक्री घट्दा कम्पनीहरूमा दबाब छ । अमेरिकी ट्यारिफको आशंकासँगै जर्मनी चीनसँग व्यापार र लगानीको बाटो खुला राख्न चाहन्छ, ताकि उद्योग, रोजगारी र अर्थतन्त्रलाई सहारा मिलोस् ।
चीनसँग सम्बन्ध ‘रिसेट’ गर्दै पश्चिमा देश
पश्चिमा देशका नेताहरूले गरेको चीन भ्रमणलाई आर्थिक आवश्यकताबाट मात्र नभई सम्बन्ध ‘रिसेट’ गर्ने कूटनीतिक प्रयासका रूपमा पनि हेरिएको छ ।
बेलायतले हालै लन्डनमा नयाँ चिनियाँ दूतावास निर्माण स्वीकृत गरेको छ । क्यानडा र चीनले सम्बन्धलाई ‘रणनीतिक साझेदारी’ तहमा पुर्याउने भनेका छन् । यो सन् २०१८ पछि पहिलो ठूलो कूटनीतिक कदम हो ।
क्यानडाका प्रधानमन्त्री मार्क कर्नी यही जनवरी १६ मा चीन गएका थिए । यो २०१७ पछि कुनै क्यानाडेली प्रधानमन्त्रीको पहिलो भ्रमण हो ।
फ्रान्सका राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोंले गएको डिसेम्बर ३–५ सम्म चीन भ्रमण गरेका थिए । त्यसक्रममा सी बेइजिङबाट चेन्गदुसम्म म्याक्रोंसँगै गएका थिए । त्यो दुर्लभ दृश्य हो ।
यो महिना जनवरी ४–८ सम्म आयरल्यान्डका प्रधानमन्त्री माइकल मार्टिन चीन गएका थिए । उक्त भेटमा सीले आयरल्यान्डी लेखक एथेल भोनिचको ‘द ग्याडफ्लाई’ पुस्तकको उल्लेख गरे । त्यो उनले बाल्यकालमा पढेका थिए ।ातिनीको विवाह युवराज महेन्द्रसंग भएको थियो भने चन्द्रशम्शेरका छोराहरु केशरशम्शेर, सिंहशम्शेर र कृष्णशम्शेरको विवाह राजा त्रिभुवनका बहिनीहरुसंग भएको थियो । तसर्थ कमान्डिङ जनरल भएका चन्द्रशम्शेरका छोराहरुको बिमतीले त्रिभुवनलाई पदच्युत गर्न सकेनन् । उता नाति ज्वाइ युवराज महेन्द्रले पनि बाजेले यदि बुबा राजा त्रिभुवनलाई निस्कासित गर्छ भने आफु पनि साथ लागेर जाने भनेका थिए ।
दशरथ चन्दसंग जोडिएको अर्को एक प्रेम कथा पनि छ । प्रेमिकाको असामयिक देहावसानले गर्दा दशरथ चन्दले आजन्म विवाह पनि गरेनन् । साथै प्रेमिकाको चिनोका रुपमा प्रेमिकाले उपहारमा दिएको डम्बरकुमारी खास्टो पनि कहिल्यै छोडेनन् । जीवनको अन्तिम क्षण छातीमा गोली थापिरहँदा पनि सोही खास्टो ओढिरहेका थिए । सच्चा प्रेमको नमुना थियो त्यो दशरथ चन्दको जुलिया मैयाँ साहेवसंगको ।
जुलिया मैयाँ साहेव, तत्कालिन समयमा कमाण्डर इन चिफ रहेका रुद्रशम्शेर राणाको छोरी थिइन् । जुलिया मैया साहेवसंग दशरथ चन्दको गहिरो प्रेमसम्बन्ध रहेको थियो । तर अचानक जुलिया मैया साहेवको देहावसानले गर्दा विवाह हुन सकेन ।
दशरथ चन्द र जुलिया मैया साहेव बिच विवाह गराइ दिने मनसायले कमाण्डर इन चिफ रुद्रशम्शेरले दशरथ चन्दलाई आफ्नो चारबुर्जा दरवारमा नै ल्याएर एक छेउको लङमा बस्ने ब्यबस्था मिलाइदिएका थिए । दुइ बिच प्रेम सम्बन्ध गहिरिँदै गएको थियो ।
त्यसको केही समय पछि तत्कालिन श्री ३ जुद्धशमशेरले वीरशमशेरको ल्याइते तर्फबाट जन्मिएका छोरा रुद्रशम्शेरलाई रोलक्रमबाट हटाइ सर्वस्वहरण सहित पाल्पा निष्काशन गराइयो । जसले गर्दा जुलिया मैयासाहेव पनि बुबा रुद्रशमशेरका साथ पाल्पा पुगे । पाल्पामा रहे तापनि दुइ बिच पत्राचार भइरहन्थ्यो । विवाहको तैयारी पनि भइसकेको थियो । स्विकृति पनि भइसकेको थियो । तर विवाह गर्ने तैयारी गर्दै गर्दा नै पारिवारिक जुठो परेका कारण निर्धारित समयमा हुन लागेको विवाहको मिती सरेको थियो । यसरी पाल्पामा रहँदै गर्दा अचानक जुलिया मैयासाहेवलाई क्षयरोग लाग्यो । सो समय क्षयरोग लागेमा उपचारको सम्भावना निकै कम हुन्थ्यो । जसले गर्दा जुलिया मैयाँ साहेवको सोही रोगका कारण असमयमा नै असमायिक निधन भयो । विवाहको तैयारी भइरहेकी प्रेमिका जुलिया मैयाँ साहेवको निधन भए पछि दशरथ चन्द गहिरो शोकमा डुबिरहे । दशरथले काठमाडौमा नै बसेर प्रेमिकाको निधनको १३ दिने असौच समेत बारेका थिए । साथै प्रेमिकाको यादमा दशरथ चन्दले अर्को विवाह पनि गरेनन् । मृत्यु भन्दा केही समय अगाडि जुलिया मैयाले खास्टो उपहारका रुपमा पठाएका थिए । जुन दशरथ चन्दले कहिल्यै छोडेनन् । मृत्युको अन्तिम समय पनि सोही खास्टो ओढेर गोली थापे । रगतको आहालले भिजेको प्रेमिकाको खास्टो ओढेरै प्रेमिका भेट्न स्वर्गलोक पुगे ।
साभारः Sunil Ulak
