काठमाडौं – त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल आसपासको क्षेत्रमा वर्षौंदेखि मौलाउँदै आएको ‘बिचौलिया नेटवर्क’माथि प्रहरीले ठुलो कारबाही गरेको छ। गुण्डागर्दी, ठगी तथा यात्रुहरूलाई दुःख–हैरानी दिने गतिविधिमा संलग्न १८ जनालाई प्रहरीले एकैपटक नियन्त्रणमा लिएपछि विमानस्थल क्षेत्रको अव्यवस्थित र डर लाग्दो वास्तविकता बाहिर आएको छ।
प्रहरीले गुण्डागर्दी नियन्त्रणका लागि सञ्चालन गरेको विशेष अपरेसन अन्तर्गत शनिबार बिहानै विमानस्थल क्षेत्रबाट उनीहरूलाई पक्राउ गरेको हो। नेपाल प्रहरी का अनुसार पक्राउ पर्नेहरू अधिकांश होटल तथा रेस्टुरेन्टसँग आवद्ध ‘बिचौलिया’ हुन्, जसले बाहिरबाट आउने यात्रुहरूलाई लक्षित गरेर लामो समयदेखि ठगी धन्दा चलाइरहेका थिए।
यात्रु लक्षित ठगीको संगठित जाल
प्रहरी अनुसन्धानले देखाएको प्रारम्भिक तथ्यअनुसार यी बिचौलियाहरूले विमानस्थलमा ओर्लिनेबित्तिकै यात्रुहरूलाई घेर्ने, जबरजस्ती तान्ने र विभिन्न प्रलोभन देखाएर आफूले ‘सेटिङ’ गरेका होटल वा लजमा पुर्याउने गर्थे। उनीहरूले सस्तो मूल्य, राम्रो सुविधा र सुरक्षित बसोबासको झुटो आश्वासन दिएर यात्रुहरूलाई फसाउने रणनीति अपनाउँदै आएका थिए।
त्यसपछि ती होटलहरूबाट कमिसन लिने, यात्रुहरूमाथि बढी शुल्क असुल्ने र कतिपय अवस्थामा धम्कीसमेत दिने गरेको खुलेको छ। प्रहरीका अनुसार यस्तो गतिविधि सामान्य ‘गाइड सेवा’ भन्दा धेरै फरक र आपराधिक प्रकृतिको रहेको पाइयो।
झगडा, दुर्व्यवहार र आतंकको वातावरण
प्रहरीका अनुसार पक्राउ परेकाहरूबीच आपसी विवाद, कुटपिट र अभद्र व्यवहार पनि बारम्बार हुने गरेको थियो। विमानस्थल जस्तो संवेदनशील क्षेत्रमा यस्ता गतिविधिले नेपाल आउने विदेशी तथा स्वदेशी यात्रुहरूमा नकारात्मक सन्देश जाने जोखिम बढेको थियो।
स्थानीय व्यवसायीहरूका अनुसार पनि यी बिचौलियाहरूले वातावरण नै असुरक्षित बनाइरहेका थिए। कतिपयले त ‘कमिसन नदिए व्यवसाय चल्नै नदिने’ भन्दै धम्की दिने गरेको गुनासो समेत गरेका छन्।
प्रहरीको विशेष अपरेसन: कसरी समातिए?
प्रहरी वृत्त गौशाला बाट खटिएको टोलीले गोप्य सूचनाका आधारमा निगरानी बढाएर एकैपटक कारबाही गरेको हो। विमानस्थल प्रवेशद्वार, पार्किङ क्षेत्र र आसपासका होटलहरूमा निगरानी गर्दै उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिइएको प्रहरीले जनाएको छ।
पक्राउ पर्नेहरूमा विभिन्न जिल्लाबाट आएर काठमाडौंमा बसोबास गर्दै आएका व्यक्तिहरू छन्। प्रहरीका अनुसार उनीहरूको आपसी समन्वय, निश्चित कार्यक्षेत्र र ‘ग्राहक तान्ने’ प्रतिस्पर्धा समेत देखिएको छ, जसले यो गतिविधि संगठित स्वरूपमा सञ्चालन भइरहेको पुष्टि गर्छ।
पक्राउ परेकाहरू को-को?
प्रहरीले सार्वजनिक गरेको सूचीअनुसार पक्राउ पर्नेहरूमा सूर्य माझी, एकेश तामाङ, प्रेम कुमार मगर, राजकुमार राई, मगलमान घलान, खगेन्द्र लिम्बू, आशिष खतिवडा, बिश्व मोक्तान, वीरेन्द्र झा, लडा मिया, पर्सुराम राई, सन्तु तामाङ, रघुवीर साह, राजिब कुमार रावत, सरोज कुमार महतो, अजय लामा, केशब लिम्बू, रामप्रसाद जोसी र बिमलराज जोशी रहेका छन्।
(प्रहरीले आवश्यक अनुसन्धानपछि थप व्यक्तिहरू पनि पक्राउ पर्ने संकेत दिएको छ।)
पुरानो समस्या, नयाँ कारबाही
विमानस्थल क्षेत्रमा बिचौलियाको समस्या नयाँ भने होइन। वर्षौंदेखि यस्ता गतिविधि हुने गुनासो आउँदै आएको थियो। तर, यसपटक प्रहरीले योजनाबद्ध रूपमा अपरेसन चलाएर ठूलो समूह नै नियन्त्रणमा लिनु विशेष मानिएको छ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यस्तो गतिविधि रोक्न केवल पक्राउ मात्र पर्याप्त हुँदैन। दीर्घकालीन रूपमा निगरानी, कडा कानुनी कारबाही र होटल व्यवसायमा पारदर्शिता आवश्यक हुन्छ।
पर्यटन छविमा असर
नेपाल भ्रमणमा आउने विदेशी पर्यटकका लागि विमानस्थल पहिलो ‘इम्प्रेसन’ हुने ठाउँ हो। यस्तै ठगी र दुर्व्यवहारका घटनाले देशको पर्यटन छविमा गम्भीर असर पार्न सक्छ।पर्यटन व्यवसायीहरू भन्छन्— “यदि विमानस्थलमै यात्रु असुरक्षित महसुस गर्छ भने उसले देशबारे नकारात्मक सन्देश लिएर फर्किन्छ।”
प्रहरीले पक्राउ परेकाहरूलाई अभद्र व्यवहार, ठगी तथा संगठित अपराधसम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान अघि बढाएको जनाएको छ। आवश्यक प्रमाण संकलन गरी मुद्दा दर्ता गर्ने तयारी भइरहेको छ।साथै, विमानस्थल क्षेत्रलाई ‘बिचौलिया–मुक्त’ बनाउन निरन्तर निगरानी र थप अपरेसन चलाइने पनि प्रहरीले स्पष्ट पारेको छ।
त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल वरिपरि फैलिएको बिचौलिया जालमाथि भएको यो कारबाहीले लामो समयदेखि थलिएको समस्या सतहमा ल्याएको छ। यात्रु ठगी, गुण्डागर्दी र अव्यवस्थित गतिविधि नियन्त्रण गर्न यो कदम महत्वपूर्ण भए पनि, यसको दीर्घकालीन समाधानका लागि निरन्तरता, कडाइ र प्रणालीगत सुधार अपरिहार्य देखिन्छ।अब हेर्न बाँकी छ—यो कारबाही केवल ‘एकपटकको एक्सन’मा सीमित हुन्छ, वा वास्तवमै विमानस्थल क्षेत्र सुरक्षित र व्यवस्थित बनाउने दिशामा ठोस परिवर्तनको सुरुवात हो।
