काठमाडौं — सौन्दर्य प्रतियोगिताको चम्किलो आवरणभित्र लुकेको कथित शोषण र दुर्व्यवहारको घटनाले यतिबेला सामाजिक सञ्जालदेखि प्रहरी प्रशासनसम्म तरंग ल्याएको छ। ‘मिस विभा ब्युटी पेजेन्ट’ नामक प्रतियोगिताका आयोजक ४१ वर्षीय उद्धव अधिकारीलाई प्रहरीले दुर्व्यवहार तथा अभद्र व्यवहारको आरोपमा पक्राउ गरेको छ।जिल्ला प्रहरी परिसर ललितपुरका अनुसार चितवनको भरतपुर–२२ घर भई हाल प्रतियोगिता सञ्चालन गर्दै आएका अधिकारीलाई बिहीबार नियन्त्रणमा लिइएको हो। २२ वर्षीया एक युवतीले दिएको औपचारिक उजुरीका आधारमा अनुसन्धान अघि बढाइएको प्रहरीले जनाएको छ।
उजुरी के भन्छ ?
पीडित युवतीका अनुसार गत ८ फागुनमा आयोजक अधिकारीले ‘उपाधि दिलाइदिने’ आश्वासन दिँदै उनलाई काठमाडौंको बानेश्वरस्थित कार्यालयमा बोलाएका थिए। प्रारम्भमा प्रतियोगितासम्बन्धी छलफल गर्ने भनिए पनि भेटघाटको क्रममा अधिकारीले ‘आयोजक तथा विदेशी अतिथिहरूलाई खुशी पार्नुपर्छ’, ‘बेड सेयर गर्नुपर्छ’ जस्ता आपत्तिजनक प्रस्ताव राखेको आरोप छ।युवतीले उजुरीमा उल्लेख गरेअनुसार अधिकारीले उनलाई ‘नगरकोट घुम्न जाऔँ’ भन्दै निजी समय बिताउने संकेतसमेत गरेका थिए। ती प्रस्ताव अस्वीकार गरेपछि वातावरण तनावपूर्ण बनेको र पछि दुवै पक्षबीच मनमुटाव भएको बताइएको छ।
सार्वजनिक स्थलमै हातपात ?
प्रहरीका अनुसार बानेश्वरबाट ललितपुरको महालक्ष्मी नगरपालिका–६, सानागाउँतर्फ जाँदै गर्दा विवाद चर्किएको थियो। उजुरीमा सार्वजनिक स्थलमै हातपात तथा अभद्र व्यवहार भएको उल्लेख गरिएको छ।गौतम मिश्र, एसपी, जिल्ला प्रहरी परिसर ललितपुरले घटना पुष्टि गर्दै अनुसन्धान जारी रहेको जानकारी दिए। “८ फागुनमा भएको भनिएको घटनाबारे पीडितको उजुरीका आधारमा अभियुक्तलाई नियन्त्रणमा लिइएको छ। अभद्र व्यवहार तथा दुर्व्यवहारसम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान भइरहेको छ,” उनले बताए।
सामाजिक सञ्जालबाट प्रहरीसम्म
घटनाको प्रारम्भिक खुलासा सामाजिक सञ्जालमार्फत भएको थियो। पीडित युवतीले फेसबुकमार्फत आफूले भोगेको अनुभव सार्वजनिक गरेपछि विषयले व्यापक चर्चा पायो। पोस्ट भाइरल बनेसँगै अन्य युवतीहरूले पनि यस्तै अनुभव सुनाएको दाबी सामाजिक सञ्जालमा देखिएको छ।सार्वजनिक दबाब र सामाजिक प्रतिक्रियापछि युवतीले औपचारिक उजुरी दिएकी थिइन्। त्यसपछि प्रहरीले अनुसन्धान प्रक्रिया अघि बढाएको हो।
सौन्दर्य प्रतियोगिता : अवसर कि जोखिम ?
नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा विभिन्न नाममा सौन्दर्य प्रतियोगिता आयोजना हुने क्रम बढ्दो छ। गाउँ–सहरदेखि राष्ट्रियस्तरसम्म ‘मिस’ उपाधिको आकर्षण युवतीहरूमा देखिन्छ। यस्ता प्रतियोगिताले व्यक्तित्व विकास, करिअर निर्माण र ग्ल्यामर क्षेत्रमा प्रवेशको ढोका खोल्ने दाबी गरिन्छ।तर, यस घटनाले प्रतियोगिताको नाममा हुने सम्भावित शोषण र अनियमिततामाथि गम्भीर प्रश्न खडा गरेको छ। उपाधि, विदेश भ्रमण, फोटोशूट तथा मिडिया कभरेजको प्रलोभन देखाएर केही आयोजकहरूले प्रतिस्पर्धीमाथि अनुचित दबाब सिर्जना गर्ने गरेको गुनासो बेलाबेला उठ्ने गरेको छ।
कानुनी पक्ष के भन्छ ?
कानुनविद्हरूका अनुसार यदि कसैले उपाधि वा अवसरको नाममा यौनजन्य प्रस्ताव राख्छ भने त्यो ‘यौन दुर्व्यवहार’को दायरामा पर्न सक्छ। सार्वजनिक स्थलमा हातपात तथा अभद्र व्यवहार भएमा थप कानुनी कारबाही हुन सक्छ।
प्रहरी स्रोतका अनुसार पीडितको बयान, घटनास्थलको विवरण र सम्भावित प्रमाण संकलन प्रक्रिया अघि बढाइएको छ। आवश्यक ठहरिए थप कसुरमा मुद्दा दर्ता हुन सक्ने संकेत पनि दिइएको छ।
आयोजकको पक्ष ?
पक्राउ परेका अधिकारीको औपचारिक प्रतिक्रिया सार्वजनिक भएको छैन। प्रहरी हिरासतमा रहेकाले प्रारम्भिक बयान लिइँदै गरेको बताइएको छ। प्रतियोगिता सम्बन्धी अन्य पदाधिकारीसँग पनि सोधपुछ हुन सक्ने प्रहरी स्रोतको भनाइ छ।
पीडित युवतीले सामाजिक सञ्जालमा आफूले मानसिक तनाव भोग्नुपरेको उल्लेख गरेकी छन्। यस्ता घटनाले सहभागी युवती मात्र होइन, उनका परिवारमा पनि मानसिक र सामाजिक असर पार्ने मनोविद्हरू बताउँछन्।
विशेष गरी ‘ग्ल्यामर’ क्षेत्रसँग जोडिएका विषयमा समाजमा विभिन्न धारणा र पूर्वाग्रह रहने भएकाले पीडितले न्याय खोज्न हिच्किचाउने अवस्था देखिन्छ। तर यस घटनामा युवतीले सार्वजनिक रूपमा आवाज उठाउनु धेरैका लागि साहसिक कदमका रूपमा हेरिएको छ।
सौन्दर्य प्रतियोगिता आयोजना गर्न स्पष्ट मापदण्ड, आचारसंहिता र निगरानी संयन्त्र आवश्यक रहेको सरोकारवालाहरू बताउँछन्। सहभागीहरूको सुरक्षा, गोपनीयता र मर्यादा सुनिश्चित गर्न आयोजक संस्थाहरू दर्ता, अनुमति र निगरानी प्रक्रियामा कडाइ गर्नुपर्ने आवाज उठ्न थालेको छ।यस घटनाले केवल एक व्यक्तिमाथि लागेको आरोप मात्र होइन, समग्र प्रणालीको पारदर्शिता र जवाफदेहितामाथि पनि प्रश्न खडा गरेको छ।
अनुसन्धान जारी
हाल अधिकारी प्रहरी हिरासतमा छन्। प्रहरीले घटनासम्बन्धी थप प्रमाण संकलन, साक्षी बयान तथा डिजिटल सामग्रीको अध्ययन गरिरहेको जनाएको छ। अनुसन्धानपछि आवश्यक कानुनी प्रक्रिया अघि बढाइने बताइएको छ।
सौन्दर्य प्रतियोगिताको चमकदार स्टेज पछाडि के कस्ता यथार्थ लुकेका छन् भन्ने बहस फेरि एकपटक चर्किएको छ। उपाधि र अवसरको नाममा गरिने कुनै पनि प्रकारको दुर्व्यवहार सह्य नहुने सन्देशसहित यो प्रकरणले न्यायिक निष्कर्षको प्रतीक्षा गरिरहेको छ।
