काठमाडौँ – मध्यपूर्वमा जारी इजरायल इरान युद्धका कारण कच्चा तेलको आपूर्ति प्रणाली प्रभावित भएको छ । यही संकट व्यवस्थापन गर्न भारतले रुसबाट ठूलो परिमाणमा तेल किन्ने निर्णय गरेको छ ।
जानकारी अनुसार भारतले अप्रिल महिनाको आपूर्तिका लागि रुससँग करिब ६ करोड ब्यारेल कच्चा तेल किन्ने सम्झौता गरेको छ । होर्मुज जलडमरुमा समस्या आएपछि साउदी अरब र इराकबाट हुने आपूर्तिमा अवरोध भएपछि भारतले पुनः रुसी तेलतर्फ ध्यान केन्द्रित गरेको हो ।
तथ्यांक विश्लेषण गर्ने संस्था केप्लरका अनुसार अप्रिलका लागि गरिएको यो खरिद फेब्रुअरीको तुलनामा दोब्बरभन्दा बढी हो । मध्यपूर्वमा तनावका कारण आपूर्ति अवरुद्ध भएपछि भारतीय कम्पनीहरूले सुरक्षित वैकल्पिक मार्ग खोज्न थालेका छन् ।
अचम्मको कुरा, पहिले सस्तोमा पाइने रुसी तेल अहिले महँगो मूल्यमा किनिँदैछ । रिपोर्टअनुसार प्रति ब्यारेल ५ देखि १५ डलरसम्म अतिरिक्त मूल्य तिरेर खरिद गरिएको छ । माग बढ्नु र आपूर्ति घट्नुका कारण मूल्य बढेको हो ।
भारतको यो निर्णयमा अमेरिकाले दिएको विशेष छुटको पनि भूमिका रहेको छ । अमेरिकाले मार्च ५ अघि जहाजमा लोड भइसकेको रुसी तेल लिन भारतलाई अनुमति दिएको थियो, पछि यो समयसीमा बढाएर मार्च १२ सम्म पुर्याइएको छ । होर्मुज क्षेत्रमा समस्या आएपछि तेल अभाव कम गर्न यस्तो छुट दिइएको हो ।
यसअघि अमेरिकी दबाबका कारण भारतले रुसी तेलको खरिद घटाएर साउदी अरब र इराकतर्फ मोडिएको थियो । तर युद्ध सुरु भएपछि ती देशको धेरै तेल खाडी क्षेत्रमै अड्किएको छ ।
यसैबीच भारतका केही प्रमुख रिफाइनरी कम्पनीहरू फेरि रुसी बजारमा फर्किएका छन् । उनीहरूले आन्तरिक माग पूरा गर्न भण्डारण बढाउने रणनीति अपनाएका छन् ।
रुससँगै भारतले भेनेजुएलाबाट पनि तेल आयात बढाएको छ । अप्रिलमा त्यहाँबाट करिब ८० लाख ब्यारेल तेल आयात हुने अनुमान गरिएको छ, जुन पछिल्ला चार वर्षकै उच्च स्तर हो ।
विश्लेषकहरूका अनुसार भारतसँग हाल रुसी तेलको विकल्प सीमित छ । मध्यपूर्वको मार्ग असुरक्षित र अन्य स्रोतको गुणस्तर कम भएकाले भारतले रुसमै निर्भर रहनुपर्ने अवस्था देखिएको छ ।
