काठमाडौं — अमेरिका र इजरायलले शनिबार राति इरानको राजधानी Tehran तथा छिमेकी Alborz Province का पाँचवटा प्रमुख तेल भण्डारण केन्द्र (डिपो) मा संयुक्त आक्रमण गरेको जनाइएको छ। आक्रमणपछि ती क्षेत्रहरूमा ठूलो आगलागी भएको र बाक्लो धुवाँका कारण राजधानीको आकाश ढाकिएको स्थानीय स्रोतहरूले बताएका छन्।
प्रारम्भिक विवरणअनुसार आक्रमणमा केही मानिसको ज्यान गएको तथा दर्जनौँ घाइते भएको अनुमान गरिएको छ। आइतबार साँझसम्म पनि तेहरानको आकाशमा बाक्लो धुवाँ फैलिएको र दृश्यता अत्यन्त न्यून भएको स्थानीय अधिकारीहरूले जानकारी दिएका छन्। शहरका विभिन्न स्थानबाट थप विस्फोटको आवाज सुनिएको रिपोर्ट भए पनि ती विस्फोट कहाँ र कसरी भएका हुन् भन्नेबारे स्पष्ट जानकारी आउन सकेको छैन।
तेहरानको स्थानीय प्रशासनले आइतबार बिहान सार्वजनिक चेतावनी जारी गर्दै तेल डिपोमा लागेको आगलागीबाट निस्किएको प्रदूषित धुवाँ शहरभर फैलिएको जनाएको छ। मानवीय उद्धार तथा राहत कार्यमा सक्रिय Iranian Red Crescent Society ले पनि जलेका तेल भण्डारण केन्द्रबाट निस्किएका विषालु रसायनहरू वर्षासँग मिसिएमा खतरनाक ‘एसिड वर्षा’ हुन सक्ने चेतावनी दिएको छ।
पर्यावरणविद्हरूका अनुसार यस्तो अवस्थाले वायुमण्डलमा सल्फर र नाइट्रोजनयुक्त विषाक्त कणहरूको मात्रा बढाउन सक्छ, जसले वर्षासँग मिसिँदा अम्लीय वर्षा निम्त्याउन सक्छ। यसले मानव स्वास्थ्य, जलस्रोत, कृषि तथा पर्यावरणीय प्रणालीमा गम्भीर असर पार्ने जोखिम रहन्छ।
यसबीच, स्थानीय वातावरणीय निकायहरूले नागरिकलाई अनावश्यक रूपमा घरबाहिर ननिस्कन, मास्क प्रयोग गर्न र आवश्यक सुरक्षा उपाय अपनाउन आग्रह गरेका छन्। आक्रमणका कारण तेहरान प्रान्तमा इन्धन आपूर्ति प्रणालीसमेत प्रभावित भएको छ। प्रान्तीय प्रशासनका अनुसार सामान्य आपूर्ति पुनः सुचारु हुन कम्तीमा दुईदेखि तीन दिन लाग्न सक्छ।
उता, Ministry of Foreign Affairs of Iran का प्रवक्ता Esmaeil Baghaei ले अमेरिका र इजरायलको उक्त आक्रमणको कडा निन्दा गर्दै यसलाई “युद्ध अपराध” र “मानवताविरुद्धको अपराध”को संज्ञा दिएका छन्। उनका अनुसार तेल डिपोलाई लक्षित गरी गरिएको आक्रमणले इरानी नागरिकमाथि प्रत्यक्ष खतरा सिर्जना गरेको छ।
“इन्धन भण्डारण केन्द्रमा आक्रमण गरेर आक्रमणकारीहरूले विषालु पदार्थ हावामा फैलाइरहेका छन्, जसले नागरिकको स्वास्थ्यलाई विषाक्त बनाउँदै वातावरणलाई गम्भीर रूपमा क्षति पुर्याइरहेको छ,” उनले बताएका छन्। उनले यस्तो आक्रमणबाट उत्पन्न हुने मानवीय तथा वातावरणीय संकट इरानको सीमाभित्र मात्र सीमित नहुने चेतावनी पनि दिएका छन्।
यसैबीच, इरानी सशस्त्र बलको Khatam al-Anbiya Central Headquarters का प्रवक्ताले पनि यदि इरानका तेल पूर्वाधारमाथि आक्रमण जारी रहेमा तेहरानले क्षेत्रीय स्तरमै समान प्रकारको प्रतिकार गर्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्। उनले क्षेत्रीय देशहरूलाई अमेरिका र इजरायललाई यस्तो आक्रमण रोक्न कूटनीतिक दबाब दिन आग्रह गरेका छन्।
Iranian Red Crescent Society का अनुसार युद्ध सुरु भएयता अमेरिका र इजरायलको आक्रमणमा इरानमा कम्तीमा १,३३२ जनाको मृत्यु भइसकेको छ भने ९,६६९ नागरिक संरचनामा क्षति पुगेको छ। तीमध्ये करिब ७,९४३ आवासीय घर र १,६१७ व्यावसायिक भवन रहेका छन्।
यसैबीच, Islamic Revolutionary Guard Corps का एक प्रवक्ताले इरानसँग भारी मिसाइल, ब्यालिस्टिक मिसाइल, क्रुज मिसाइल, विभिन्न प्रकारका ड्रोन तथा आक्रमणकारी युद्धपोत पर्याप्त मात्रामा रहेको दाबी गरेका छन्। उनका अनुसार इरान कम्तीमा छ महिनासम्म उच्चस्तरीय युद्ध सञ्चालन गर्न सक्षम रहेको छ। साथै आगामी दिनमा अझ लामो दूरीका तथा आधुनिक मिसाइल प्रणाली प्रयोग गर्ने रणनीति पनि तयार गरिएको संकेत उनले दिएका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार तेहरानका तेल पूर्वाधारमा गरिएको यो आक्रमणले मध्यपूर्व क्षेत्रमा तनावलाई अझ तीव्र बनाउने मात्र होइन, वातावरणीय संकट र मानवीय जोखिमलाई समेत गम्भीर बनाउने सम्भावना बढाएको छ। एजेन्सी
