काठमाडौं– अमेरिकाले इरानमा रहेका आफ्ना नागरिकलाई तत्काल देश छाड्न निर्देशन दिएको छ ।
अमेरिकी दूतावासले इरानमा सुरक्षा अवस्था अत्यन्त खराब भएको बताएको छ । बढ्दो अशान्ति, प्रतिबन्ध र यात्रामा अवरोधजस्ता कारणले सुरक्षा खतरा उत्पन्न गरिरहेको बताइएको छ ।
साथै, दूतावासले निस्कने योजना आफैँ बनाउन र यसमा अमेरिकी सरकारको सहयोगमा भर नगर्न भनेको छ । तत्काल निस्कन सम्भव नभए सुरक्षित स्थानमा रहन र आवश्यक पर्ने खाना, पानी, औषधिजस्ता सामग्रीको स्टक राख्न पनि भनिएको छ ।
दूतावासले अमेरिकी–इरानी दोहोरो नागरिकता भएकाहरूका लागि बढी खतरा भएको उल्लेख गर्दै अमेरिकी पासपोर्ट देखाउनु इरानी अधिकारीहरूका लागि हिरासतमा लिने कारण बन्न सक्नेतर्फ पनि सजग बनाएको छ ।
अमेरिकी पासपोर्ट नहुने अमेरिकी नागरिकलाई इरान छाडेपछि नजिकको अमेरिकी दूतावासमा पासपोर्ट बनाउन सल्लाह दिइएको छ ।
इरानमा देशव्यापी विरोध प्रदर्शन र अशान्तिका कारण सुरक्षा व्यवस्था कडा हुँदै गएको छ । सार्वजनिक यातायात, इन्टरनेट तथा मोबाइल–ल्यान्डलाइन सेवा बारम्बार अवरुद्ध भइरहेका छन् ।
अधिकांश वायु सेवा कम्पनीले इरान आउने–जाने उडान सीमित वा रद्द गरेका छन् । यही कारणले देशबाहिर निस्कन झन्झन् कठिन हुँदै गएको छ ।
यसैबीच अमेरिका र इरानबीचको आणविक वार्ता शुक्रबार (माघ २३) ओमानको राजधानी मस्कटमा हुँदै छ । यो पछिल्लो नौ महिनामा दुई देशबीचको पहिलो औपचारिक बैठक हो ।
अमेरिकी सरकारले इरानमा कूटनीतिक र कन्सुलर सम्बन्ध नहुँदा आफ्ना नागरिकहरूलाई सहयोग गर्न सक्षम नभएको स्पष्ट पारेको छ ।
ह्वाइट हाउसले भन्यो– वार्ता असफल भए शक्ति प्रयोग गर्छौं
उच्चस्तरीय वार्ताअघि ह्वाइट हाउसले राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प कूटनीतिप्रति इच्छुक रहेको तर वार्ता असफल भए शक्ति प्रयोग गर्न तयार रहेको बताएको छ ।
ह्वाइट हाउसकी प्रेस सचिव क्यारोलाइन लेभिटले ट्रम्पले ओमानमा हुने वार्तामा सम्झौताको सम्भावना हेर्न चाहेको बताइन् ।
साथै, उनले इरानसँग शून्य आणविक क्षमता हुनुपर्ने ट्रम्पको माग दोहोर्याउँदै वार्ताबाट नतिजा ननिस्किए राष्ट्रपतिसँग धेरै विकल्प भएको चेतावनी दिइन् ।
अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले इराननजिक क्यारियर स्ट्राइक ग्रुप–३ को प्रमुख जहाज, न्युक्लियर पावरयुक्त एयरक्राफ्ट क्यारियर युएसएस अब्राहम लिंकन (सीभीएन–७२) अभियानमा संलग्न रहेको पुष्टि गरेको छ ।
अमेरिकाले इरानसमक्ष यी सर्त राख्यो
यसै महिनाको सुरुमा अमेरिकी विशेष दूत स्टिभ विट्कोफले सम्झौताका लागि इरानसँग चारवटा सर्त राखिएको बताएका थिए । सर्तहरूमा युरेनियम इनरिचमेन्टमा पूर्ण प्रतिबन्ध, पहिलेदेखि संवर्धन गरिएको युरेनियम हटाउने, लामो दूरीका क्षेप्यास्त्रको संख्या सीमित गर्ने र क्षेत्रीय प्रोक्सी शक्तिलाई सहयोग बन्द गर्ने रहेका छन् ।
वार्ताअघि इरान–अमेरिकाबीच मतभेद
अमेरिका र इरानले ओमानमा वार्ता गर्ने सहमति जनाए पनि दुवै पक्षबीच ठूला मतभेद रहेको बताइएको छ । यो वार्ता पहिले टर्कीमा हुने भनिएको थियो । तर, बुधबार राति मस्कटमा हुनेगरी स्थान परिवर्तनको घोषणा गरियो ।
इरानका विदेशमन्त्री अब्बास कूटनीतिक टोलीसहित मस्कट पुगेका छन् । अमेरिका वार्तामा इरानको क्षेप्यास्त्र कार्यक्रम, क्षेत्रीय प्रभाव र मानव अधिकार रेकर्डमा पनि छलफल चाहन्छ । तर, इरानले केवल आणविक मुद्दामा मात्र कुरा गर्ने बताएको छ ।
इरानी सरकारी मिडियाका अनुसार वार्ताअघि तेहरानले रिभोलुसनरी गाड्र्सका स्थलमा लामो दूरीको खोर्रमसहर–४ ब्यालिस्टिक क्षेप्याास्त्र तैनाथ गरेको बताएको छ । एजेन्सी
