काठमाडौँ- नेपालको राजनीतिक वृत्तमा शुक्रबार एउटा यस्तो सन्देश सार्वजनिक भयो, जसले केवल सामाजिक सञ्जालमै सीमित नरही सत्ताको केन्द्रसम्म तरंग पैदा गर्यो। काठमाडौँ महानगरपालिकाका प्रमुख तथा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का प्रभावशाली नेता बालेन शाहले २७ औँ भूकम्प सुरक्षा दिवसको अवसर पारेर सार्वजनिक गरेको धारणा केवल स्मरण दिवसको सन्देश मात्र रहेन, बरु त्यसले आगामी राष्ट्रिय राजनीतिको खाका कोर्ने संकेतसमेत दियो।
‘लोकप्रिय नारा होइन, इमानदार नेतृत्व र दीर्घकालीन दृष्टिकोण चाहिन्छ’ भन्ने उनको भनाइले लामो समयदेखि आलोचनाको घेरामा रहेका परम्परागत दल र नेतृत्वप्रति सीधा प्रश्न खडा गरेको छ। अझ चर्को कुरा त के छ भने, आगामी फागुन २१ गते हुने उपनिर्वाचनमा झापा क्षेत्र नम्बर ५ बाट नेकपा एमालेका अध्यक्ष तथा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीसँगै प्रतिस्पर्धा गर्ने तयारीमा रहेको चर्चा बलियो बन्दै जानुले यो सन्देशलाई ऐतिहासिक मोडमा पुर्याइदिएको छ।
भूकम्प सुरक्षा दिवस र राजनीतिक सन्देशको संयोजन
२७ औँ भूकम्प सुरक्षा दिवस सामान्यतया विपद् सचेतना, पूर्वतयारी र स्मरणमा सीमित रहँदै आएको छ। तर बालेन शाहले यस दिनलाई आफ्ना जीवनका अनुभव, प्राविधिक ज्ञान र राजनीतिक दृष्टिकोण जोड्ने माध्यम बनाए। उनले २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्पपछि आफूले सिभिल इन्जिनियरका रूपमा खेलेको भूमिकाको स्मरण गर्दै राष्ट्र निर्माणको बहसलाई नयाँ उचाइमा पुर्याएका छन्।काभ्रेमा मात्रै करिब २५ सय घर निर्माण गरेको अनुभव सुनाउँदै उनले गोरखा हुँदै देशका ३५ भन्दा बढी जिल्लामा काम गर्दाको सिकाइलाई आफ्नो राजनीतिक सोचको आधारका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। यो विवरण केवल आत्मकथात्मक नभई ‘अनुभवबाट जन्मिएको नेतृत्व’ को दाबी हो, जुन नेपाली राजनीतिमा दुर्लभ मानिन्छ।
‘नेपाल सिभिल इन्जिनियरिङबाट मात्र बन्दैन’ — गहिरो सन्देश
बालेन शाहको भनाइमा एउटा गहिरो दर्शन लुकेको छ—“नेपालजस्तो भूकम्पीय जोखिम भएको देश सिभिल इन्जिनियरिङको कोणबाट मात्र बन्दैन।”
यो वाक्य सामान्य सुनिए पनि यसले नेपालको विकास मोडलमाथि गम्भीर प्रश्न उठाउँछ। उनले भौगोलिक बनावट, सामाजिक विविधता, शासन प्रणाली र नेतृत्वको चरित्रलाई एक–आपसमा गाँस्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्। सडक, भवन र ठूला संरचना मात्र विकास होइन; सुरक्षित संरचना, संकट सामना गर्न सक्ने नीति र जनताको विश्वास जित्ने शासन नै वास्तविक विकास हो भन्ने उनको तर्क छ।
विदेशको अवसर त्यागेर स्वदेश फर्किएको कथा
शाहले भारत गएर ‘स्ट्रक्चरल इन्जिनियरिङ’ अध्ययन गरेको र त्यसपछि सुविधा सम्पन्न देशमा बसेर काम गर्ने अवसर हुँदाहुँदै पनि नेपाल फर्किएको प्रसंग उल्लेख गरेका छन्। यो कथाले ‘ब्रेन ड्रेन’ को बहसमा नयाँ कोण थपेको छ।
उनको सन्देश स्पष्ट छ—देश बदल्न आलोचना मात्र होइन, जिम्मेवारी लिनु आवश्यक छ।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, यही कथाले युवापुस्तामा बालेनको लोकप्रियता बढाएको छ। उनी केवल भाषण गर्ने नेता होइनन्, ‘कम्फर्ट जोन’ छोडेर जोखिम लिने पात्रको रूपमा प्रस्तुत भएका छन्।
काठमाडौँ महानगर : राष्ट्रिय राजनीतिका लागि प्रयोगशाला?
बालेन शाहले काठमाडौँ महानगरपालिकाको नेतृत्व सम्हालेपछि सुरु गरेका सुधारहरूलाई उनले ‘शब्दभन्दा कामलाई प्राथमिकता दिएको’ उदाहरणका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।डिजिटल प्रणाली, पारदर्शी सेवा, संरचनागत सुधार र जनताले प्रत्यक्ष अनुभूति गर्ने कामलाई उनले स्थानीय तहको सफल अभ्यासको रूपमा चित्रण गरेका छन्।
उनको दाबी छ—“स्थानीय तहले चाहेमा आम जनताको सुविधाका लागि धेरै काम गर्न सकिन्छ।”अब यही मोडेललाई राष्ट्रिय स्तरमा विस्तार गर्ने समय आएको संकेत उनले खुलेरै गरेका छन्। यसले उनको आगामी राजनीतिक यात्राको स्पष्ट दिशानिर्देश दिन्छ।
झापा–५ र केपी ओलीसँग सम्भावित टक्कर
पछिल्लो समय झापा क्षेत्र नम्बर ५ बाट उपनिर्वाचन लड्ने चर्चाले नेपाली राजनीतिमा सनसनी मच्चाएको छ। झापा एमालेको ‘कोर क्षेत्र’ मानिन्छ भने केपी शर्मा ओली स्वयंको राजनीतिक गढ पनि यही क्षेत्र हो।
यदि बालेन शाहले यही क्षेत्रबाट उम्मेदवारी दिए भने त्यो केवल चुनावी प्रतिस्पर्धा मात्र नभई ‘पुरानो बनाम नयाँ राजनीति’ को प्रत्यक्ष द्वन्द्व हुनेछ।
एकातिर तीन दशकभन्दा बढी समयदेखि सत्ता राजनीतिमा सक्रिय ओली, अर्कोतिर स्थानीय तहबाट उदाएका, प्राविधिक पृष्ठभूमि भएका र युवापुस्ताको भरोसा बटुल्दै आएका बालेन शाह। यो भिडन्तले नेपाली राजनीतिक इतिहासमै नयाँ अध्याय लेख्न सक्ने विश्लेषकहरूको अनुमान छ।
लोकप्रिय नारा बनाम इमानदार नेतृत्व , बालेनको सबैभन्दा चर्को प्रहार यही बिन्दुमा छ। उनले भनेका छन्—“देशलाई अब लोकप्रिय नारा होइन, इमानदार नेतृत्व चाहिएको छ।”यो भनाइले प्रत्यक्ष रूपमा चुनावी भाषण, खोक्रा आश्वासन र अल्पकालीन निर्णयको राजनीतिमाथि प्रश्न उठाउँछ। उनले दीर्घकालीन योजना, संकट आउनुअघि तयारी हुने नीति र विपद् सहन सक्ने संरचनाको आवश्यकता औँल्याएका छन्।
राष्ट्र निर्माण : व्यक्ति होइन, साझा अभियान
आफ्नो सन्देशको अन्त्यमा बालेन शाहले आफूलाई ‘मेसिया’ को रूपमा प्रस्तुत गरेका छैनन्। बरु उनले यो अभियान कुनै एक व्यक्तिको नभई सुरक्षित भविष्य चाहने सबै नेपालीको साझा अभियान भएको बताएका छन्।
“हामी र हाम्रो पुस्ताको मात्र होइन, भविष्यका पुस्तालाई सुरक्षित र आशालाग्दो देश हस्तान्तरण गर्ने नीति हो।”यो भनाइले उनको राजनीतिक यात्रालाई दीर्घकालीन र संस्थागत बनाउने प्रयास देखिन्छ।
नेपाली राजनीतिमा सम्भावित प्रभाव
यदि बालेन शाह राष्ट्रिय राजनीतिमा सक्रिय रूपमा प्रवेश गर्छन् भने त्यसका प्रभाव बहुआयामिक हुने निश्चित छ—युवापुस्ताको राजनीतिक सहभागिता बढ्ने ,
परम्परागत दलमाथि सुधारको दबाब बढ्ने , विकासको बहस ‘इन्फ्रास्ट्रक्चर’ बाट ‘गभर्नेन्स’ तर्फ सर्ने , स्थानीय तहको सफल अभ्यास राष्ट्रिय बहसको केन्द्र बन्ने
भूकम्प सुरक्षा दिवसको सन्देशका रूपमा सुरु भएको बालेन शाहको धारणा वास्तवमा राष्ट्र निर्माणको घोषणापत्रजस्तै देखिएको छ। इमानदार नेतृत्व, दीर्घकालीन दृष्टिकोण र जनताको विश्वास जित्ने शासन व्यवस्थाको माग गर्दै उनले नेपाली राजनीतिलाई नयाँ मोडमा लैजाने संकेत गरेका छन्।अब प्रश्न केवल यत्ति हो—के नेपाली जनताले यो सन्देशलाई केवल सामाजिक सञ्जालको स्टाटसका रूपमा लिन्छन्, कि आगामी चुनावमा ऐतिहासिक निर्णयमा रूपान्तरण गर्छन्?एक कुरा भने स्पष्ट छ—“अब राष्ट्र निर्माणको यात्रामा अघि बढ्ने समय आएको छ” भन्ने बालेन शाहको उद्घोषले नेपाली राजनीतिमा नयाँ तरंग सिर्जना गरिसकेको छ।
