तेहरान- इरानको रिभोलुसनरी गाड्र्सले होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै सञ्चालन हुने महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग इरानका ‘शत्रु’ सँग सम्बन्धित बन्दरगाहतर्फ जाने र त्यहाँबाट आउने जहाजका लागि बन्द गरिएको घोषणा गरेको छ । विश्व ऊर्जा आपूर्ति र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारका लागि अत्यन्त संवेदनशील मानिने यस मार्गमा लगाइएको प्रतिबन्धले क्षेत्रीय तथा विश्वव्यापी समुद्री यातायातमा तनाव थपिएको छ ।
उपलब्ध तथ्याङ्क अनुसार, पछिल्लो २४ घण्टामा होर्मुज जलडमरूमध्यको पश्चिमी खाडी क्षेत्रमा कुल दुई हजार २६८ वटा जहाजले आफ्नो पहिचान सङ्केत प्रसारण गरेका छन् । तीमध्ये ४७ वटा अत्यन्त ठूलो क्षमताका कच्चा तेल बोक्ने ट्याङ्कर रहेका छन् भने ९ वटा ठूलो परिमाणमा तरल ग्यास ढुवानी गर्ने जहाज छन् । यसले उक्त क्षेत्रमा ऊर्जा ढुवानीको उच्च सक्रियता अझै कायम रहेको देखाउँछ, यद्यपि सुरक्षा जोखिम बढिरहेको छ ।
युद्ध सुरु भएयता यस मार्ग प्रयोग गर्ने जहाजको प्रकृतिमा उल्लेखनीय परिवर्तन देखिएको छ । विश्लेषण अनुसार, कुल आवतजावत मध्ये करिब ४९ प्रतिशत जहाज अमेरिका, युरोपेली सङ्घ तथा बेलायतद्वारा प्रतिबन्धित सूचीमा परेका छन् । यसले अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धका बाबजुद पनि यस्ता जहाज सक्रिय रूपमा सञ्चालनमा रहेको देखाउँछ ।
विशेष गरी तेल र ग्यास ढुवानी गर्ने ट्याङ्करको हकमा अवस्था झनै स्पष्ट देखिन्छ । यस प्रकारका जहाजको कुल यात्रा मध्ये करिब ६५ प्रतिशत प्रतिबन्धित जहाजले गरेको पाइएको छ, जसले ऊर्जा आपूर्ति शृङ्खलामा जोखिम र अनिश्चितता बढाएको सङ्केत गर्दछ । होर्मुज जलडमरूमध्यमा देखिएको यो अवस्था विश्व ऊर्जा बजार, समुद्री व्यापार तथा भूराजनीतिक स्थिरताका लागि गम्भीर चिन्ताको विषय बन्न सक्ने विश्लेषकले बताएका छन् ।
