काठमाडौं – राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का वरिष्ठ नेता तथा प्रधानमन्त्रीका उम्मेदवार बालेन्द्र शाह (बालेन) ले भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी को सामाजिक सञ्जाल पोस्टमा प्रतिक्रिया जनाउँदै नेपाल–भारत सम्बन्धलाई आगामी दिनमा अझ सुदृढ, प्रगाढ र परिणाममुखी बनाउने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
भारतीय प्रधानमन्त्री मोदीले सोमबार सामाजिक सञ्जालमार्फत रास्वपाको चुनावी सफलतामा बधाई तथा शुभकामना व्यक्त गरेपछि मंगलबार बालेनले त्यसको जवाफ दिएका हुन्। बालेनले आफ्नो प्रतिक्रियामा मोदीप्रति आभार प्रकट गर्दै नेपाल र भारतबीचको ऐतिहासिक तथा बहुआयामिक सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउने दिशामा सहकार्य गर्न आफू तयार रहेको उल्लेख गरेका छन्।
बालेनले लेखेका छन्, “शुभकामनाका लागि धन्यवाद, सम्माननीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीज्यू। नेपाल–भारतबीच विद्यमान ऐतिहासिक, घनिष्ठ तथा बहुआयामिक सम्बन्धलाई आगामी दिनहरूमा अझ सुदृढ, प्रगाढ र परिणाममुखी बनाउन हामीसँगै सहकार्य गर्ने विश्वास व्यक्त गर्दछु।”
उनको यो प्रतिक्रिया केवल औपचारिक धन्यवादमा सीमित नभई आगामी दिनमा नेपाल–भारतबीचको कूटनीतिक र आर्थिक सहकार्यलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउने संकेतका रूपमा पनि हेरिएको छ। पछिल्ला वर्षहरूमा दक्षिण एशियाली क्षेत्रीय राजनीतिमा भएका परिवर्तन र आर्थिक सहकार्यका सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दा बालेनको यो सन्देशलाई अर्थपूर्ण मानिएको छ।
खेलकुद सफलतामा पनि बधाई _ बालेनले आफ्नो प्रतिक्रियामा भारतको हालैको खेलकुद सफलतालाई पनि स्मरण गरेका छन्। उनले लगातार दुई पटक विश्वकप उपाधि जित्न सफल भएको उपलब्धिमा भारत सरकार र भारतीय जनतालाई हार्दिक बधाई दिएका छन्।
उनले खेलकुदले दुई देशका जनताबीचको सम्बन्धलाई अझ बलियो बनाउने माध्यम बन्न सक्ने उल्लेख गर्दै दक्षिण एशियाली क्षेत्रको मैत्रीपूर्ण वातावरणलाई अझ सकारात्मक बनाउने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
खेलकुद, संस्कृति, व्यापार र जनस्तरको सम्बन्धलाई बलियो बनाउँदै दुई देशबीचको सहकार्यलाई अझ व्यापक बनाउने आवश्यकता रहेको उनले संकेत गरेका छन्।
मोदीले दिएको शुभकामना
यसअघि सोमबार प्रधानमन्त्री मोदीले सामाजिक सञ्जालमार्फत नेपालमा सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा रास्वपाले प्राप्त गरेको सफलताको प्रशंसा गर्दै शुभकामना दिएका थिए। मोदीले रास्वपा सभापति रवि लामिछाने र वरिष्ठ नेता बालेनसँग टेलिफोन वार्ता भएको जानकारी पनि सार्वजनिक गरेका थिए। सो वार्ताका क्रममा उनले नेपालको लोकतान्त्रिक प्रक्रियाप्रति सम्मान व्यक्त गर्दै नयाँ नेतृत्वसँग सहकार्य गर्न भारत तयार रहेको संकेत दिएका थिए।
मोदीले नेपाल र भारतबीचको ऐतिहासिक सम्बन्धलाई अझ सुदृढ बनाउँदै विकास, व्यापार, ऊर्जा र जनस्तरको सहकार्यलाई अघि बढाउन सकिने विश्वास व्यक्त गरेका थिए।
भारतको तर्फबाट आएको यो सन्देशलाई नेपालमा राजनीतिक रूपमा महत्वपूर्ण कूटनीतिक संकेतका रूपमा पनि विश्लेषण गरिएको छ।
नेपाल–भारत सम्बन्धको पृष्ठभूमि
नेपाल र भारतबीचको सम्बन्ध ऐतिहासिक, सांस्कृतिक, आर्थिक र भौगोलिक दृष्टिले अत्यन्तै गहिरो रहेको मानिन्छ। खुला सीमा, साझा सांस्कृतिक परम्परा, धार्मिक आस्था तथा आर्थिक गतिविधिका कारण दुई देशबीचको सम्बन्ध बहुआयामिक रूपमा विकसित हुँदै आएको छ।
भारत नेपालको सबैभन्दा ठूलो व्यापार साझेदार हो भने ऊर्जा, पूर्वाधार, व्यापार र श्रम आप्रवासनका क्षेत्रमा दुई देशबीच व्यापक सहकार्य हुँदै आएको छ। लाखौं नेपाली नागरिक भारतमा रोजगारीमा संलग्न छन् भने भारतीय लगानी पनि नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा रहेको छ।
त्यस्तै ऊर्जा सहकार्यका क्षेत्रमा पछिल्ला वर्षहरूमा उल्लेखनीय प्रगति भएको छ। जलविद्युत् उत्पादन र विद्युत् व्यापारका परियोजनाहरूले दुई देशबीचको आर्थिक सम्बन्धलाई अझ मजबुत बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
नयाँ नेतृत्वबाट अपेक्षा
नेपालमा नयाँ राजनीतिक समीकरण बनेको अवस्थामा रास्वपाको नेतृत्वबाट भारतसँगको सम्बन्ध कस्तो दिशामा अघि बढ्छ भन्ने विषयमा चासो बढेको छ।
विशेषगरी विकास, आर्थिक सहकार्य, ऊर्जा व्यापार, पूर्वाधार निर्माण तथा पर्यटन प्रवर्द्धनका क्षेत्रमा दुई देशबीच थप सहकार्यको सम्भावना रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
बालेनले मोदीलाई दिएको प्रतिक्रिया कूटनीतिक रूपमा सकारात्मक सन्देश भएको बताउँदै केही विश्लेषकहरूले यसलाई भविष्यमा सहकार्यको आधारका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
नेपाल–भारत सम्बन्धलाई सन्तुलित, सम्मानजनक र पारस्परिक लाभमा आधारित बनाउने विषयमा नयाँ नेतृत्वको भूमिका महत्वपूर्ण हुने उनीहरूको धारणा छ।
कूटनीतिक सन्देश
बालेनको प्रतिक्रियालाई धेरैले नेपाल–भारत सम्बन्धलाई सकारात्मक दिशामा अघि बढाउने कूटनीतिक संकेतका रूपमा लिएका छन्।
नेपालको नयाँ राजनीतिक परिदृश्यमा छिमेकी मुलुकहरूसँगको सम्बन्धलाई सन्तुलित र व्यवहारिक ढंगले व्यवस्थापन गर्ने अपेक्षा बढिरहेको छ।
यस सन्दर्भमा भारतसँगको सम्बन्धलाई विकास, व्यापार र क्षेत्रीय सहकार्यको आधारमा अघि बढाउने रणनीति आवश्यक रहेको विश्लेषकहरू बताउँछन्।
बालेनले मोदीलाई दिएको धन्यवाद सन्देशले दुई देशबीचको मित्रता, विश्वास र सहकार्यलाई अझ बलियो बनाउने संकेत दिएको छ। आगामी दिनमा राजनीतिक नेतृत्वबीचको संवाद र सहकार्यले नेपाल–भारत सम्बन्धलाई अझ प्रगाढ र परिणाममुखी बनाउने अपेक्षा गरिएको छ।
