महोत्तरीमा चुनावी ‘कडाइ’ : सीमा सिलदेखि मदिरा पूर्ण निषेधसम्म

महोत्तरी– आगामी प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचनलाई स्वच्छ, निष्पक्ष र शान्तिपूर्ण रूपमा सम्पन्न गराउन जिल्ला प्रशासन कार्यालय महोत्तरीले कडा निर्णयहरूको प्याकेज सार्वजनिक गरेको छ। प्रमुख जिल्ला अधिकारी इन्द्रदेव यादवको अध्यक्षतामा आइतबार बसेको सर्वदलीय समन्वय बैठकले निर्वाचन आचारसंहिताको पूर्ण पालना, सरकारी स्रोत–साधनको दुरुपयोगमा रोक, मदिरा बिक्री–वितरणमा पूर्ण निषेध, भारतीय नम्बर प्लेटका सवारीसाधनलाई भन्सार सुविधा नदिने, सीमा सिल हुनुअघि विदेशीबाट आउने मतदातालाई समयमै प्रवेश गर्न आग्रहलगायतका निर्णय गर्दै चुनावी वातावरणलाई अनुशासित र सुरक्षित बनाउने स्पष्ट सन्देश दिएको हो।
बैठकले निर्वाचन प्रक्रियालाई मर्यादित र नियमसम्मत बनाउन साझा प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको प्रशासनले जनाएको छ। दल तथा स्वतन्त्र उम्मेदवारले प्रचारप्रसारलाई संयमित, शिष्ट र कानुनसम्मत ढंगले सञ्चालन गर्ने, निर्वाचन आयोगद्वारा जारी आचारसंहिताको अक्षरशः पालना गर्ने तथा कुनै पनि बहानामा सरकारी साधन–स्रोतको दुरुपयोग नगर्ने सहमति गरिएको छ। प्रशासनले आचारसंहिता उल्लंघन भएमा तत्काल कारबाही प्रक्रिया अघि बढाइने चेतावनी समेत दिएको छ।
मतदान अधिकृतलाई ‘भयरहित’ वातावरण
मतदानको दिन तथा पूर्वतयारीका क्रममा मतदान अधिकृत र कर्मचारीलाई निष्पक्ष तथा भयरहित वातावरणमा जिम्मेवारी निर्वाह गर्न सबै निकायले सहयोग गर्ने निर्णय बैठकले गरेको छ। मतदान केन्द्रमा अवाञ्छित भीड, दवाव वा प्रभाव पार्ने गतिविधि कडाइका साथ नियन्त्रण गरिने जनाइएको छ। सुरक्षा निकायसँग निरन्तर समन्वय गर्दै संवेदनशील केन्द्रहरूको विशेष निगरानी गरिने र सम्भावित विवाद स्थानीय तहमै संवादमार्फत समाधान गर्ने संयन्त्र सक्रिय बनाइने प्रशासनले स्पष्ट पारेको छ।
धर्म, जाति र भाषाको नाममा राजनीति नगर्न कडा सहमति
महोत्तरी बहुभाषिक र बहुसांस्कृतिक जिल्ला भएकाले धर्म, जाति, भाषा वा समुदायबीच वैमनस्य फैलाउने गतिविधि नगर्न सबै पक्ष सहमत भएका छन्। चुनावी लाभका लागि साम्प्रदायिक, विभेदकारी वा घृणास्पद अभिव्यक्ति प्रयोग गर्नेलाई कानुनी कारबाहीको दायरामा ल्याइने चेतावनी दिइएको छ। सामाजिक सद्भाव खल्बल्याउने सामग्रीको अनुगमनका लागि विशेष संयन्त्र परिचालन गरिने जनाइएको छ।
सामाजिक सञ्जालमा ‘चरित्रहत्या’ रोक्ने निर्णय
चुनावी प्रचारका क्रममा सामाजिक सञ्जालको प्रयोग मर्यादित बनाउन दलहरूले आफ्ना प्रचार संयन्त्रलाई सचेत गराउने सहमति गरेका छन्। चरित्रहत्या, घृणास्पद अभिव्यक्ति, भ्रामक सूचना र दुष्प्रचार फैलाउने गतिविधि नियन्त्रण गर्न निगरानी बढाइनेछ। साइबर माध्यमबाट गरिने उक्साहट, अफवाह वा नक्कली सामग्रीप्रति शून्य सहनशीलता अपनाइने प्रशासनको भनाइ छ।
झडप रोक्न कार्यकर्तालाई संयमित रहन निर्देशन
दलहरूबीच झडप वा अवरोध हुन नदिन कार्यकर्तालाई संयमित रहन निर्देशन दिने निर्णय पनि गरिएको छ। जुलुस, आमसभा र घरदैलो कार्यक्रमका समय–स्थान स्पष्ट समन्वय गरेर सञ्चालन गरिनेछ। प्रचारका क्रममा उक्साहट, उत्तेजना वा प्रतिस्पर्धीमाथि अवरोध सिर्जना गर्ने गतिविधि नगर्न सबै दल सहमत भएका छन्।
बालबालिका प्रयोग र विद्यालय क्षेत्र ‘नो–पोलिटिक्स जोन’
निर्वाचन जुलुस, आमसभा तथा प्रचारप्रसारमा बालबालिकाको प्रयोग नगर्ने र विद्यालय क्षेत्रलाई राजनीतिक गतिविधिबाट मुक्त राख्ने सहमति बैठकले गरेको छ। विद्यालय परिसर तथा शैक्षिक वातावरणमा कुनै पनि प्रकारको चुनावी गतिविधि नगर्न कडा निर्देशन जारी गरिनेछ।
चुनावी दिन सवारी कडाइ, पास अनिवार्य
निर्वाचनको दिन अत्यावश्यक सेवाबाहेक अन्य सवारी साधन सञ्चालन बन्द रहनेछ। उम्मेदवार, निर्वाचनमा खटिने कर्मचारी र अनुमतिप्राप्त व्यक्तिले पास लिएर मात्र आवतजावत गर्न पाउने व्यवस्था मिलाइने प्रशासनले जनाएको छ। अनधिकृत सवारी सञ्चालन भएमा तत्काल नियन्त्रण गरिनेछ।
मिथिला माध्यमिकी परिक्रमा र सीमा व्यवस्थापन
मिथिला माध्यमिकी परिक्रमामा नेपाल प्रवेश गरेका विशेषगरी भारतीय दर्शनार्थीलाई सीमा सिल हुने अवस्थालाई ध्यानमा राखी फागुन १८ भित्र सुरक्षित रूपमा फिर्ता हुन जानकारी गराउने निर्णय गरिएको छ। सीमा क्षेत्रमा अनावश्यक भीडभाड र आवागमनले सुरक्षा चुनौती बढ्न सक्ने भएकाले समयमै व्यवस्थापन गर्न प्रशासनले आग्रह गरेको छ।
उम्मेदवारलाई सुरक्षा, जोखिम मूल्यांकन सुरु
उम्मेदवारलाई सुरक्षा चुनौती देखिए आवश्यक सुरक्षा व्यवस्था मिलाइने प्रशासनले स्पष्ट पारेको छ। संवेदनशील क्षेत्र र जोखिम मूल्यांकनका आधारमा सुरक्षाकर्मी परिचालन, मोबाइल गस्ती र चेकिङ कडा पारिनेछ। चुनावी गतिविधिमा अवरोध पुर्‍याउने वा डरत्रास सिर्जना गर्ने जो–कोहीलाई कानुनी कारबाही गरिने चेतावनी दिइएको छ।
होली पर्वमा सामूहिक भीडभाडमा रोक
आसन्न होली पर्वलाई सुरक्षा संवेदनशीलता ध्यानमा राखी मर्यादित र शान्तिपूर्ण रूपमा मनाउन आग्रह गरिएको छ। सार्वजनिक स्थलमा भीडभाड गरेर सामूहिक होली मनाउन रोक लगाउने निर्णय बैठकले गरेको छ। चुनावी अवधिमा अनियन्त्रित भीडभाडले सुरक्षा चुनौती निम्त्याउन सक्ने भएकाले प्रशासनले संयम अपनाउन सबैसँग अपिल गरेको छ।
भारतीय नम्बर प्लेटका सवारीलाई भन्सार सुविधा बन्द
निर्वाचन सुरक्षालाई ध्यानमा राख्दै फागुन १८ देखि २१ गतेसम्म भारतीय नम्बर प्लेटका सवारी साधनलाई भन्सार सुविधा नदिने निर्णय गरिएको छ। सीमा नाकाबाट हुने सवारी आवागमन कडाइका साथ नियमन गरिनेछ। शंकास्पद गतिविधि रोक्न संयुक्त चेकिङ र गस्ती बढाइने प्रशासनले जनाएको छ।
मदिरा बिक्री–वितरण पूर्ण निषेध
मतदानभन्दा सात दिनअघि जिल्लाभर मदिराजन्य पदार्थको बिक्री, वितरण र सेवन पूर्णरूपमा निषेध गरिनेछ। सीमा क्षेत्रमा हुने अवैध मदिरा कारोबार नियन्त्रणका लागि संयुक्त अनुगमन टोली परिचालन गरिने प्रशासनले जनाएको छ। उल्लंघन गर्नेलाई कानुनी कारबाहीका साथै पसल बन्दसम्मको कारबाही हुन सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
विदेशबाट आउने मतदातालाई समयमै प्रवेश गर्न अपिल
विदेशबाट मतदान गर्न आउने नेपाली नागरिकलाई सीमा सिल हुनुअघि अर्थात् फागुन १७ भित्र नेपाल प्रवेश गर्न सार्वजनिक अपिल गर्ने निर्णय बैठकले गरेको छ। सीमा बन्द भएपछि अनावश्यक जटिलता नहोस् भन्ने उद्देश्यले समयमै यात्रा व्यवस्थापन गर्न आग्रह गरिएको छ।
सक्रिय सहकार्यमा जोड
प्रशासनले यी सबै निर्णय प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्न राजनीतिक दल, स्थानीय तह र सुरक्षा निकायबीच सक्रिय सहकार्य आवश्यक रहेको जनाएको छ। बैठकमा जिल्लास्थित सक्रिय राजनीतिक दलका प्रतिनिधि तथा सुरक्षा निकायका प्रमुखहरूको सहभागिता रहेको थियो। प्रमुख जिल्ला अधिकारी यादवले चुनाव लोकतन्त्रको पर्व भएकाले सबै पक्षले जिम्मेवारीपूर्वक आ–आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने बताएका छन्।
महोत्तरीमा यसपटकको निर्वाचनलाई लक्षित गर्दै गरिएको कडाइले चुनावी वातावरण थप अनुशासित र सुरक्षित बन्ने अपेक्षा गरिएको छ। प्रशासनले स्पष्ट सन्देश दिएको छ—आचारसंहिता उल्लंघन, दुष्प्रचार, साम्प्रदायिक उक्साहट, मदिरा कारोबार, अवैध सवारी सञ्चालन वा सुरक्षामा बाधा पुर्‍याउने जो–कोहीलाई कानुनअनुसार कारबाही हुनेछ।
अब हेर्न बाँकी छ—यी कडा निर्णयहरूको प्रभावकारी कार्यान्वयन कत्तिको हुन्छ र दल–उम्मेदवारले प्रतिबद्धता कत्तिको व्यवहारमा उतार्छन्। महोत्तरीको चुनावी मैदान अहिले कडाइ र संयमबीचको सन्तुलनको परीक्षामा छ।