टोकियो— जापानको हिरोसिमामा दोस्रो विश्वयुद्धका क्रममा भएको विनाशकारी आणविक बम आक्रमणको ८१औँ वर्षगाँठका अवसरमा बिहीबार विशेष स्मृति समारोह आयोजना गरिएको छ। समारोहमा आक्रमणमा ज्यान गुमाएकाहरूप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गर्दै विश्वलाई पूर्ण रूपमा आणविक हतियारमुक्त बनाउन पुनः जोडदार आह्वान गरिएको छ।
जापानी सार्वजनिक प्रसारक एनएचकेका अनुसार हिरोसिमास्थित ‘पिस मेमोरियल पार्क’ मा आयोजित वार्षिक समारोहमा जापानी प्रधानमन्त्री ताकाइची सानेसहित १२३ भन्दा बढी देश तथा अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाका प्रतिनिधिहरू सहभागी भएका थिए। कार्यक्रममा आक्रमणमा ज्यान गुमाएका नागरिकहरूको सम्झनामा मौनधारण गर्नुका साथै श्रद्धाञ्जली अर्पण गरिएको थियो।
यस अवसरमा हिरोसिमा आणविक बम आक्रमणका पीडितहरूको अद्यावधिक नामावली पनि स्मारकमा समावेश गरिएको छ। पछिल्लो एक वर्षमा निधन भएका जीवित बचेका पीडित (हिबाकुसा) सहित अब मृत्यु हुनेहरूको कुल संख्या ३ लाख ५३ हजार ६३९ पुगेको छ।
सन् १९४५ अगस्ट ६ मा बिहान ८:१५ बजे अमेरिकाले हिरोसिमामा ‘लिटिल ब्वाई’ नामक युरेनियममा आधारित आणविक बम खसालेको थियो। विस्फोट, अत्यधिक तापक्रम र विकिरणका कारण सोही वर्षको अन्त्यसम्म करिब १ लाख ४० हजार मानिसको ज्यान गएको थियो। त्यसको तीन दिनपछि अगस्ट ९ मा नागासाकीमा ‘फ्याट म्यान’ नामक दोस्रो आणविक बम खसालिएको थियो। यी दुई आक्रमणपछि जापानले अगस्ट १५, १९४५ मा आत्मसमर्पण गरेसँगै दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्य भएको थियो।
आणविक आक्रमणबाट बाँच्न सफल पीडितहरूलाई जापानमा ‘हिबाकुसा’ भनिन्छ। उनीहरूले सात दशकभन्दा बढी समयदेखि विश्वव्यापी रूपमा आणविक हतियार उन्मूलनको अभियान चलाउँदै आएका छन्। तर विकिरणको असरका कारण उनीहरू अझै पनि क्यान्सरलगायत विभिन्न दीर्घरोगसँग संघर्ष गरिरहेका छन्।
हाल जापानमा करिब ९१ हजार ‘हिबाकुसा’ जीवित छन्, जसको औसत उमेर ८६ वर्ष पुगेको छ।
एनएचकेका अनुसार पछिल्ला वर्षहरूमा विश्वव्यापी भू–राजनीतिक तनाव बढ्दै जाँदा आणविक जोखिमसमेत बढेको छ। अमेरिका र रुसबीचको ‘न्यू स्टार्ट’ सन्धिको भविष्य अन्योलमा रहनु तथा ‘आणविक हतियार अप्रसार सन्धि’ (एनपीटी) समीक्षा सम्मेलनले ठोस अन्तिम दस्तावेज पारित गर्न नसक्नुले विश्व समुदायको चिन्ता थप बढाएको छ।
८१औँ वर्षगाँठका अवसरमा हिरोसिमाबाट पुनः विश्व समुदायलाई आणविक हतियारको पूर्ण उन्मूलन गर्दै दिगो विश्व शान्ति स्थापना गर्न एकजुट भएर अघि बढ्न आग्रह गरिएको छ।
