काठमाडौं – पश्चिम एसियामा चुलिएको तनावले त्यहाँ कार्यरत हजारौँ नेपालीको जीवनयापन मात्रै होइन, आवतजावतसमेत गम्भीर रूपमा प्रभावित भएको छ । घर फर्कन चाहने नेपालीहरू सीमित हवाई रूट, महँगो टिकट र अनिश्चित उडान तालिकाबीच संघर्ष गरिरहेका छन् भने नयाँ रोजगारीका लागि विदेश उड्न चाहनेहरू पनि अन्योलमा परेका छन् ।
लामो समयदेखि नियमित हवाई सेवा अवरुद्धजस्तै हुँदा खाडी मुलुकहरूमा रहेका नेपालीहरू मानसिक तनावमा छन् । कतिपयले आपत्कालीन कारण देखाउँदै स्वदेश फर्कन खोजे पनि सहज र सुरक्षित यात्रा सुनिश्चित हुन सकेको छैन । यसबीच परराष्ट्र मन्त्रालयले भने सीमित विकल्पमार्फत नेपाल फर्कन सकिने जनाएको छ ।
परराष्ट्र मन्त्रालयका प्रवक्ता लोकबहादुर क्षेत्रीका अनुसार आपत्कालीन अवस्थामा नेपाल फर्कन चाहने नेपालीहरूले सबैभन्दा पहिले आफू बसिरहेको देशस्थित नेपाली दूतावास वा कन्सुलेटमा सम्पर्क गर्नुपर्ने हुन्छ । “दूतावाससँग सम्पर्क गरेपछि मात्रै उपलब्ध उडान, ट्रान्जिट र आवश्यक कागजातबारे जानकारी पाइन्छ,” उनले बताए ।
हाल संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) का दुबई, अबुधाबी र शारजाह अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलहरू आंशिक रूपमा सञ्चालनमा छन् । यी विमानस्थलहरूबाट सीधा वा ट्रान्जिटमार्फत नेपाल फर्कन सकिने विकल्प खुला रहेको छ । तर, उडान संख्या सीमित भएकाले टिकट पाउनै कठिन हुने गरेको छ । एयरलाइन्सहरूले भाडा पनि अत्यधिक बढाएको गुनासो यात्रुहरूको छ ।
साउदी अरेबियामा पनि अवस्था त्यति सहज छैन । रियाद र दमाम विमानस्थलहरूबाट नियमित उडान नभए पनि केही अन्तर्राष्ट्रिय उडान सञ्चालनमा छन् । त्यहाँ रहेका नेपालीहरूले सीधा वा अन्य देश हुँदै ट्रान्जिटमार्फत नेपाल फर्कन सक्नेछन् । तर, आवश्यक अनुमति र कागजातको झन्झटले यात्रा अझ जटिल बनेको छ ।
कतारमा रहेका नेपालीहरूको अवस्था अझ चुनौतीपूर्ण देखिन्छ । त्यहाँबाट नेपालका लागि सीधा उडान अत्यन्त सीमित छन् । धेरैले स्थलमार्ग प्रयोग गरी साउदी अरेबिया वा यूएई पुगेर मात्र उडान लिनुपर्ने बाध्यता रहेको छ । यसरी सीमा पार गर्दा कानुनी प्रक्रिया, सुरक्षा जोखिम र थप खर्चको समस्या झेल्नुपरेको छ ।
कुवेतमा पनि सीधा उडान सहज छैन । त्यहाँ रहेका नेपालीहरूले साउदी अरेबिया वा यूएईसम्म स्थलमार्ग यात्रा गरेर मात्र नेपाल फर्कन सक्ने अवस्था छ । कतिपय कामदारले ट्रान्जिट भिसा र अनुमति नपाउँदा हप्तौँसम्म अलपत्र पर्नुपरेको गुनासो गरेका छन् ।
बहराइनबाट नेपाल फर्कन झन् कठिन देखिएको छ । त्यहाँबाट उडान अत्यन्त न्यून भएकाले धेरै नेपालीहरू साउदी अरेबियासम्म स्थलमार्ग प्रयोग गरेर अन्तर्राष्ट्रिय उडान लिन बाध्य छन् । यसले जोखिम र खर्च दुबै बढाएको छ ।
ओमानको मस्कट विमानस्थल भने केही सहज विकल्पका रूपमा देखिएको छ । त्यहाँबाट सीमित भए पनि नियमित उडान सञ्चालनमा छन् र ट्रान्जिटमार्फत नेपाल फर्कन सकिन्छ । यद्यपि, टिकट मूल्य र सीट अभाव यहाँ पनि प्रमुख समस्या बनेको छ ।
इराकमा रहेका नेपालीहरूको अवस्था अझ जटिल छ । त्यहाँबाट सीधा उडानको सम्भावना अत्यन्त न्यून छ । नेपाल फर्कन चाहनेहरूले साउदी अरेबिया वा यूएईसम्म स्थलमार्ग यात्रा गरेर मात्र उडान लिनुपर्ने बाध्यता रहेको छ ।
यसबीच दूतावासहरूको भूमिका निकै महत्वपूर्ण बनेको छ । परराष्ट्र मन्त्रालयले सबै नेपालीहरूलाई नजिकको दूतावास वा नियोगसँग सम्पर्कमा रहन आग्रह गरेको छ । सम्पर्कमा आएका नागरिकलाई दूतावासहरूले उपलब्ध उडान, ट्रान्जिट मार्ग, आवश्यक कागजात र सुरक्षा अवस्थाबारे जानकारी दिने तथा सहजीकरण गर्ने जनाएको छ ।
विदेशबाट नेपाल फर्किन खोज्नेहरू मात्रै होइन, पश्चिम एसिया जान चाहनेहरू पनि प्रभावित भएका छन् । नयाँ श्रम स्वीकृति लिएर जान तयार रहेका कामदारहरू उडान अनिश्चित हुँदा रोकिएका छन् । कतिपयले टिकट काटिसकेपछि उडान रद्द हुँदा आर्थिक नोक्सानी समेत व्यहोर्नुपरेको छ ।
यात्रा विशेषज्ञहरूका अनुसार अहिलेको अवस्थामा कुनै पनि रूट स्थिर छैन । “आज खुला भएको रूट भोलि बन्द हुन सक्छ,” एक ट्राभल एजेन्सी सञ्चालकले भने, “त्यसैले यात्रा अघि दूतावास र एयरलाइन्ससँग अद्यावधिक जानकारी लिनु अत्यन्त आवश्यक छ ।”
पश्चिम एसियामा जारी तनाव कहिले समाधान हुन्छ भन्ने स्पष्ट संकेत नदेखिएकाले यो संकट अझ लम्बिन सक्ने आँकलन गरिएको छ । यसले हजारौँ नेपाली कामदारको रोजगारी, आम्दानी र सुरक्षामा प्रत्यक्ष असर पारिरहेको छ ।
सरकारले उद्धार र सहजीकरणका लागि पहल गरिरहेको जनाएको भए पनि प्रभावित नेपालीहरू भने अझ प्रभावकारी र छिटो कदमको अपेक्षामा छन् । विशेष गरी आपत्कालीन अवस्थामा रहेका, बिरामी वा अलपत्र परेका नेपालीहरूका लागि विशेष उद्धार उडानको माग उठिरहेको छ ।
अहिलेको अवस्थामा एकमात्र विकल्प भनेको सचेतना र समन्वय नै देखिन्छ । दूतावाससँग निरन्तर सम्पर्क, आवश्यक कागजात तयारी र सुरक्षित रूट छनोट नै नेपालीहरूको लागि सुरक्षित घरफिर्तीको आधार बन्ने देखिएको छ ।
पश्चिम एसियाको अस्थिर अवस्थाबीच नेपालीहरू ‘घर फर्किने बाटो’ खोज्दै संघर्षरत छन् — जुन बाटो कहिले खुल्छ, कहिले बन्द हुन्छ भन्ने अन्योलमै उनीहरूको यात्रा निर्भर बनेको छ ।
