काठमाडौँ –क्यान्सरको उपचारपछि जीवन जितेका व्यक्तिहरूलाई क्यान्सर सर्भाइभर्स भनिन्छ। उपचार सकिएपछि पनि उनीहरूको शरीर पूर्ण रूपमा स्वस्थ भइसकेको हुँदैन। यस्तो अवस्थामा उच्च प्रशोधित (Ultra-processed) खानेकुरा ले उनीहरूको स्वास्थ्यमा गम्भीर नकारात्मक असर पार्न सक्छ, जसले दीर्घकालमा मृत्युको जोखिम समेत बढाउँछ।
उच्च प्रशोधित खानेकुरा के हुन् ?
उद्योगमा अत्यधिक प्रक्रिया गरिएका, धेरै दिनसम्म बिग्रँदैनन् भनेर बनाइएका खानेकुरा नै उच्च प्रशोधित खानेकुरा हुन्। जस्तै—
प्याकेटका चाउचाउ, बिस्कुट, केक
कोल्ड ड्रिंक, एनर्जी ड्रिंक
रेडी–टु–इट फुड, प्रोसेस्ड मासु (ससेज, सलामी)
अत्यधिक चिनी, नुन, बोसो र रसायन मिसाइएका खाद्य पदार्थ
क्यान्सर सर्भाइभर्समा जोखिम किन बढ्छ ?
१. दीर्घकालीन सूजन (Chronic Inflammation)
उच्च प्रशोधित खानेकुरामा रहेको ट्रान्स–फ्याट, चिनी र रसायन ले शरीरमा सूजन बढाउँछ।
क्यान्सर उपचारपछि कमजोर प्रतिरक्षा प्रणालीमा यस्तो सूजनले—
क्यान्सर पुनः सक्रिय हुने सम्भावना
मुटु, कलेजो र मिर्गौलामा क्षति
बढाउँछ।
२. प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर बनाउँछ
क्यान्सर सर्भाइभर्सको रोगसँग लड्ने क्षमता पहिल्यै कमजोर हुन्छ।
प्रशोधित खानाले—
पोषण नदिई खाली क्यालोरी मात्र दिन्छ
रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता अझै घटाउँछ
यसले संक्रमण र अन्य जटिल रोगको जोखिम बढाउँछ।
३. मेटाबोलिक समस्या र मोटोपन
यी खानेकुराले—
मधुमेह
उच्च रक्तचाप
मोटोपन
जस्ता रोग निम्त्याउँछन्। यी सबै क्यान्सर सर्भाइभर्सका लागि मृत्यु जोखिम बढाउने प्रमुख कारण हुन्।
४. आन्द्रा (Gut) स्वास्थ्य बिगार्छ
प्रशोधित खानाले राम्रो ब्याक्टेरिया नष्ट गर्छ।
आन्द्राको असन्तुलनले—
पोषक तत्व अवशोषण घटाउँछ
विषाक्त पदार्थ शरीरमै जम्मा हुन्छ
जसले दीर्घकालीन स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्छ।
५. हर्मोनल असन्तुलन
केही प्रशोधित खानेकुरामा प्रयोग हुने रसायनले—
इस्ट्रोजेन, इन्सुलिन जस्ता हर्मोन बिगार्छ
स्तन, प्रोस्टेट जस्ता क्यान्सर पुनः बढ्ने सम्भावना बढाउँछ
त्यसो भए के खाने ?
क्यान्सर सर्भाइभर्सका लागि सुरक्षित र लाभदायक खानेकुरा—
ताजा फलफूल र सागसब्जी
पुरा अन्न (ढिँडो, जौ, ओट्स)
दाल, गेडागुडी
घरमै पकाएको सन्तुलित खाना
प्रशस्त पानी
निष्कर्ष
उच्च प्रशोधित खानेकुरा तत्काल स्वादिलो लागे पनि क्यान्सर सर्भाइभर्सका लागि दीर्घकालीन रूपमा घातक हुन सक्छ। यस्ता खानाले सूजन, प्रतिरक्षा कमजोरी र दीर्घरोग बढाई मृत्युको जोखिम उच्च बनाउँछ।
त्यसैले क्यान्सर उपचारपछि खानपान नै दोस्रो उपचार हो भन्ने कुरा आत्मसात गर्नु अत्यन्त आवश्यक छ। रन्जना निरौला
