कपिलवस्तु कांग्रेसमा भूकम्प: पूर्वमन्त्रीदेखि पूर्वराजदूतसम्म १९ जना पाँच वर्षका लागि निष्कासित, चुनावी मैदानमा समीकरण उल्टिने संकेत

रुपन्देही/कपिलवस्तु – निर्वाचनको ठीक मुखमा कपिलवस्तु कांग्रेसमा ठूलो राजनीतिक ‘भूकम्प’ आएको छ। नेपाली कांग्रेस कपिलवस्तु जिल्ला कार्य समितिले पूर्वमन्त्री तथा भारतका लागि पूर्व नेपाली राजदूत दीपकुमार उपाध्याय, उनका छोरा तथा स्वतन्त्र उम्मेदवार आशिष शर्मासहित १९ जनालाई पाँच वर्षका लागि पार्टीको साधारण सदस्यसमेत नरहने गरी निष्कासन गर्ने निर्णय गरेको छ।
पार्टीको आधिकारिक उम्मेदवारविरुद्ध बागी उम्मेदवारी दिएको, प्रचार–प्रसारमा सक्रिय भूमिका खेलेको तथा संगठनात्मक अनुशासन उल्लङ्घन गरेको आरोपमा उनीहरूलाई कारबाही गरिएको हो। तौलिहवास्थित पार्टी कार्यालयमा बसेको जिल्ला कार्य समितिको बैठकले जिल्ला अनुशासन समितिको सिफारिसका आधारमा उक्त निर्णय गरेको जनाएको छ।
जिल्ला सचिव शक्ति सिंह ठकुरीका अनुसार पार्टी विधानको धारा ३४ को उपधारा ४ (क) र (ख) बमोजिम पाँच वर्षे निष्कासनको निर्णय गरिएको हो। साथै उक्त निर्णय अनुमोदनका लागि लुम्बिनी प्रदेश कार्य समिति र केन्द्रीय अनुशासन समितिमा सिफारिस पठाउने निर्णयसमेत गरिएको छ।
को–को परे कारबाहीमा?
निष्कासन सिफारिसमा परेकामध्ये पूर्व केन्द्रीय सदस्यसमेत रहेका दीपकुमार उपाध्याय, महासमिति सदस्यहरू राजेश बहादुर सिंह, कमल टण्डन, विष्णु न्यौपाने, क्षेत्र नम्बर १ का क्षेत्रीय सभापति अब्दुल मन्नान खाँ, जिल्ला सदस्यहरू हरिराज घिमिरे, कमलराज आचार्य, प्रदेश सभापति दुर्गा केसी, महाधिवेशन प्रतिनिधि डोलकराम घिमिरे, विनोद घिमिरे, शुद्धोधन गाउँपालिका सभापति विश्वम्भर कुर्मी, मायादेवी गाउँपालिकाका सभापति शैलेन्द्रधर द्विवेदी, बाणगंगा नगरपालिका वडा नं. ६ का बुथ सभापति अनिल पाण्डे, क्षेत्रीय प्रतिनिधिहरू सरजु प्रसाद चौधरी, तिलकराम पाण्डे, परमेश्वर पाठक (सिडियो), चर्तुभुजीमणि त्रिपाठी र मिथिला शर्मा रहेका छन्।
जिल्ला अनुशासन समितिको फागुन ३ गतेको बैठकले आधिकारिक उम्मेदवारको विरोधमा उभिएको र अन्य उम्मेदवारलाई समर्थन गरेको प्रमाणका आधारमा कारबाही सिफारिस गरेको थियो।
‘टिकट विवाद’बाट सुरु भएको टकराव
कांग्रेस स्रोतका अनुसार क्षेत्र नम्बर १ मा टिकट वितरणकै विषयले आन्तरिक विवाद चुलिएको थियो। युवा उद्यमी आशिष शर्माले टिकट दाबी गरेका थिए। तर पार्टीले पुनः अनुभवी नेता अत्तहर कमाल मुसलमानलाई उम्मेदवार बनाउने निर्णय गरेपछि असन्तुष्टि सतहमा आएको थियो।
टिकट नपाएपछि शर्माले स्वतन्त्र उम्मेदवारी घोषणा गर्दै घरदैलो अभियान, सामाजिक सञ्जाल र युवा मतदातालाई लक्षित गर्दै आक्रामक चुनावी रणनीति अघि बढाए। पार्टी, प्रदेश र केन्द्र तहबाट उम्मेदवारी फिर्ता लिन निर्देशन दिइए पनि उनले अटेर गरेपछि अन्ततः कारबाही प्रक्रिया अघि बढाइएको नेताहरूको भनाइ छ।
प्रभावशाली नेताको निष्कासनले पार्टीलाई कति असर?
दीपकुमार उपाध्याय कपिलवस्तुका प्रभावशाली नेता मानिन्छन्। संघीय सांसद, मन्त्री र राजदूतजस्ता जिम्मेवारी सम्हालेका उनको स्थानीय तहमा सशक्त नेटवर्क रहेको मानिन्छ। उनको निष्कासनले कांग्रेसको मत आधारमा प्रत्यक्ष असर पर्न सक्ने आकलन गरिएको छ।
पार्टीका एक स्थानीय नेताका अनुसार “निर्वाचनको मुखमा यति ठूलो निर्णयले कार्यकर्तामा अन्योल र असन्तोष बढ्न सक्छ।” अर्कातर्फ जिल्ला कार्य समितिले भने “पार्टी हितविपरीत गतिविधि गर्ने जो–कोहीलाई विधानअनुसार कारबाही गरिने” स्पष्ट सन्देश दिएको छ।
चुनावी मैदानमा कडा प्रतिस्पर्धा
कपिलवस्तु क्षेत्र नम्बर १ मा यसपटक बहुदलीय प्रतिस्पर्धा रोचक बनेको छ। कांग्रेसका उम्मेदवार अत्तहर कमाल मुसलमान दुई पटक संघीय सांसद भइसकेका नेता हुन्। लामो राजनीतिक अनुभव, स्थानीय जनसम्पर्क र संगठनात्मक संरचनामा बलियो पकडका आधारमा उनले पुनः समर्थन मागिरहेका छन्। विकास, सामाजिक समावेशिता र पूर्वाधार सुधारलाई उनले मुख्य एजेन्डा बनाएका छन्।
तर पार्टीभित्रको विग्रहले उनलाई चुनौती थपेको छ। आशिष शर्माको स्वतन्त्र उम्मेदवारीले कांग्रेसको परम्परागत मत आधार विभाजित हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ।
यता नेकपा एमालेले संविधानसभा सदस्य भइसकेका विश्राम प्रसाद थारुलाई उम्मेदवार बनाएको छ। एमालेले संगठन सुदृढीकरण, कार्यकर्ता परिचालन र स्थानीय मुद्दालाई केन्द्रमा राख्दै रणनीति बनाएको जनाएको छ। थारुको विगतको राजनीतिक अनुभव र संगठनात्मक क्षमता एमाले समर्थकमाझ उत्साहको विषय बनेको छ।
वाम धारबाटै नेपाली कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा)का कृष्ण बहादुर कुँवर पनि चुनावी मैदानमा छन्। वाम मतदातालाई एकीकृत गर्ने प्रयास भइरहेको दाबी गरिए पनि मत विभाजनले अन्तिम परिणाममा कस्तो प्रभाव पार्छ भन्ने चासो बढेको छ।
त्यस्तै नयाँ शक्तिको रूपमा उदाउँदै गरेको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)का तर्फबाट अधिवक्ता मोहन आचार्य उम्मेदवार बनेपछि प्रतिस्पर्धाले थप नयाँ मोड लिएको छ। परम्परागत दलप्रति निराश मतदातालाई लक्षित गर्दै उनले अभियान अघि बढाएका छन्। विशेषगरी युवा मतदाता र परिवर्तन चाहने समूहबीच रास्वपाको प्रभाव विस्तार हुने सम्भावनालाई विश्लेषकहरूले चासोका साथ हेरिरहेका छन्।
समीकरण उल्टिने संकेत?
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार कांग्रेसभित्रको विद्रोह र प्रभावशाली नेतामाथिको कारबाहीले मत विभाजन निश्चित देखिएको छ। यसले प्रत्यक्ष रूपमा एमाले र अन्य दललाई लाभ पुग्ने सम्भावना रहेको आँकलन गरिएको छ।
कांग्रेसले भने संगठनात्मक अनुशासनलाई प्राथमिकता दिएको बताउँदै “दीर्घकालीन हितका लागि कडा निर्णय अपरिहार्य” भएको दाबी गरेको छ। तर चुनावी परिणामले नै यो निर्णय सही थियो कि आत्मघाती, भन्ने पुष्टि गर्नेछ।
कपिलवस्तु क्षेत्र नम्बर १ मा अहिले राजनीतिक माहोल तातिएको छ। घरदैलो अभियान तीव्र छ, सामाजिक सञ्जालमा आरोप–प्रत्यारोप चलिरहेको छ, र कार्यकर्ताबीच ध्रुवीकरण बढ्दो छ।
निर्वाचनको परिणामले मात्र यो ‘भूकम्प’पछि कसको राजनीतिक धरातल बलियो रहने हो भन्ने तय गर्नेछ। अहिलेका लागि भने कपिलवस्तुकांग्रेसको यो निर्णयले लुम्बिनी प्रदेशकै राजनीतिक वृत्तमा सनसनी मच्चाएको छ।