काठमाडौं – ललितपुरको शान्त देखिने हात्तिवन क्षेत्र एकाएक सनसनीपूर्ण आपराधिक गतिविधिको केन्द्र बनेको खुलासा भएको छ। सिटी स्केप अपार्टमेन्टभित्रै बसेर अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको अनलाइन सट्टेबाजी सञ्चालन भइरहेको सूचनाका आधारमा प्रहरीको विशेष टोलीले छापा मार्दा ९ जना पक्राउ परेका छन्।
काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालय को टोलीले मंगलबार सञ्चालन गरेको अपरेशनमा तीन जना भारतीय नागरिकसहित ९ जनालाई नियन्त्रणमा लिएको हो। पक्राउ पर्ने भारतीय नागरिकहरूमा चेतन यादव, आशिष शर्मा र रौनक सिंह रहेका छन् भने नेपाली नागरिकहरूमा सुजन दवाडी, निरोज राना, आशिष रेग्मी, हार्दिक पोखरेल, सुरेश पराजुली र योगेन्द्र कुँवर रहेका छन्।
अपार्टमेन्टभित्रै ‘डिजिटल जुवा अड्डा’
प्रहरीका अनुसार बाहिरबाट सामान्य आवासीय अपार्टमेन्टजस्तो देखिने सिटी स्केप अपार्टमेन्टभित्र अत्याधुनिक उपकरण प्रयोग गरेर अनलाइन सट्टेबाजी सञ्चालन भइरहेको थियो। विशेषगरी विदेशी सर्भर र एप्स प्रयोग गरेर नेपालभित्रैबाट अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्कसँग जोडिएर कारोबार भइरहेको प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको छ।छापा मार्दा प्रहरीले ८ वटा ल्याप्टप, २४ वटा मोबाइल फोन र ३१ वटा सिमकार्ड बरामद गरेको छ। यी उपकरणहरू प्रयोग गरेर विभिन्न देशका प्रयोगकर्तालाई लक्षित गरी अनलाइन बेटिङ प्लेटफर्म सञ्चालन गरिएको अनुमान गरिएको छ।
३१ करोडभन्दा बढीको कारोबार
प्रहरी अनुसन्धानको सबैभन्दा चकित पार्ने पक्ष भनेको कारोबारको आकार हो।
कार्यालयका एसपी मनोहरप्रसाद भट्टका अनुसार प्रारम्भिक अनुसन्धानमै ३१ करोड २४ लाख ३४ हजार रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार भएको खुलेको छ।
यो रकम केवल डिजिटल ट्रान्जेक्सनको हिसाबले देखिएको प्रारम्भिक आँकडा मात्र भएकोले वास्तविक कारोबार अझ ठूलो हुन सक्ने आशंका गरिएको छ। प्रहरीले बैंकिङ ट्रान्जेक्सन, डिजिटल वालेट र अन्तर्राष्ट्रिय फाइनान्सियल लिंकहरू पनि खोतल्ने तयारी गरेको छ।
अन्तर्राष्ट्रिय गिरोहको संकेत
प्रहरीले यस घटनालाई सामान्य सट्टेबाजीभन्दा ठूलो ‘संगठित साइबर अपराध’को रूपमा हेरिरहेको छ। भारतीय नागरिकहरूको संलग्नता र विदेशी सर्भर प्रयोग भएको तथ्यले यो गिरोह अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्कसँग जोडिएको संकेत दिएको छ।
अनुसन्धानमा संलग्न अधिकारीहरूका अनुसार:नेपाललाई ‘सेफ हब’ बनाएर सञ्चालन गरिएको हुन सक्छ , विदेशी नागरिकहरूले टेक्निकल सञ्चालन सम्हालेका थिए , नेपाली सदस्यहरूले स्थानीय समन्वय, सिमकार्ड व्यवस्थापन र नगद कारोबारको जिम्मा लिएका थिए
कसरी सञ्चालन हुन्थ्यो सट्टेबाजी?
प्रारम्भिक अनुसन्धान अनुसार गिरोहले निम्न तरिकाले काम गरिरहेको थियो:
विभिन्न अनलाइन प्लेटफर्ममार्फत खेलकुद सट्टेबाजी (क्रिकेट, फुटबल आदि) , मोबाइल एप र वेबसाइटमार्फत प्रयोगकर्ता दर्ता , डिजिटल वालेट र बैंक खातामार्फत रकम जम्मा–निकासा , फर्जी सिमकार्ड प्रयोग गरी पहिचान लुकाउने प्रयास , टेलिग्राम/ह्वाट्सएप जस्ता एपमार्फत ‘क्लाइन्ट ह्यान्डलिङ’,
यसरी उनीहरूले नेपालभित्रै बसेर अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको बेटिङ नेटवर्क सञ्चालन गरिरहेका थिए।
नेपालमा जुवा तथा सट्टेबाजी कानुनले पूर्ण रूपमा निषेध गरेको छ। विशेषगरी अनलाइन माध्यमबाट सञ्चालन हुने सट्टेबाजी अझ गम्भीर अपराध मानिन्छ।
कानुनी विज्ञहरूका अनुसार:संगठित अपराध ऐन पनि आकर्षित हुन सक्छ ,
विदेशी मुद्रा अपचलनको मुद्दा लाग्न सक्छ, साइबर अपराध ऐन अन्तर्गत थप कारबाही सम्भव, यदि अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्क पुष्टि भएमा, यो मुद्दा अझ ठूलो आपराधिक जालोको रूपमा विकसित हुन सक्छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार यस्ता अपराधहरू बढ्नुका केही मुख्य कारणहरू छन्:
युवामा बढ्दो बेरोजगारी , सजिलो डिजिटल पहुँच , छिटो पैसा कमाउने लालसा
कमजोर निगरानी प्रणाली , प्रविधि जहाँ अवसर हो, त्यहीँ यसको दुरुपयोगले अपराधलाई नयाँ स्वरूप दिएको देखिन्छ।
प्रहरीले पक्राउ परेकामाथि थप अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ। विशेषगरी निम्न विषयमा अनुसन्धान केन्द्रित छ:रकमको स्रोत र गन्तव्य , अन्तर्राष्ट्रिय नेटवर्कसँगको सम्बन्ध , नेपालभित्रका अन्य संलग्न व्यक्ति
प्रयोग गरिएका डिजिटल प्लेटफर्म , एसपी भट्टका अनुसार, “यो प्रारम्भिक सफलता मात्र हो, यससँग जोडिएका थप व्यक्तिहरू पनि छिट्टै कानुनी दायरामा आउनेछन्।”
यो घटनाले काठमाडौं उपत्यकामा मात्र नभई देशभरि नै फैलिएको अनलाइन जुवाको सञ्जाल रहेको संकेत दिएको छ। विभिन्न अपार्टमेन्ट, घर वा कार्यालयलाई आवरण बनाएर यस्ता गतिविधि सञ्चालन भइरहेको हुन सक्ने प्रहरीको आशंका छ।यसअघि पनि नेपालमा यस्ता घटनाहरू सार्वजनिक भए तापनि यसपटकको कारोबार रकम र अन्तर्राष्ट्रिय संलग्नताले यो प्रकरणलाई विशेष बनाएको छ।
हात्तिवनको सिटी स्केप अपार्टमेन्टबाट भएको यो पक्राउले नेपालमा अनलाइन सट्टेबाजीको गहिरो जालो रहेको स्पष्ट संकेत दिएको छ। सामान्य देखिने आवासीय क्षेत्रभित्रै करोडौंको अवैध कारोबार हुनु सुरक्षा प्रणालीका लागि ठूलो चुनौती बनेको छ।अब प्रश्न उठेको छ—के यो केवल एउटा गिरोहको पर्दाफास हो, वा अझ ठूलो अन्तर्राष्ट्रिय सञ्जालको सुरुवाती खुलासा?प्रहरी अनुसन्धानको आगामी निष्कर्षले यस प्रश्नको उत्तर दिनेछ। तबसम्म, यो घटना नेपालमा साइबर अपराधको बढ्दो खतरा र त्यसविरुद्ध कडा निगरानीको आवश्यकता झल्काउने महत्वपूर्ण उदाहरण बनेको छ।
