काठमाडौँ – नेपाली सङ्गीत क्षेत्रका शिखर पुरुष नातिकाजी श्रेष्ठ को स्मृतिमा स्थापना गरिएको नातिकाजी स्मृति समाजले वर्ष २०८१ का लागि प्रदान गरिने ‘नातिकाजी राष्ट्रिय सङ्गीत सम्मान तथा पुरस्कार’ घोषणा गरेको छ। समाजले एक विज्ञप्तिमार्फत विभिन्न विधामा सक्रिय र योगदान पुर्याएका स्रष्टाहरूलाई सम्मानित तथा पुरस्कृत गर्ने निर्णय सार्वजनिक गरेको हो।
समाजका सचिव विश्वास घिमिरेद्वारा जारी विज्ञप्तिअनुसार चैत्र १६ गते बसेको कार्यसमितिको बैठकले यस वर्षका लागि विभिन्न श्रेणीमा सम्मान तथा पुरस्कार प्रदान गर्ने निर्णय गरेको हो। विगतमा मुलुकको जटिल राजनीतिक अवस्था, आम निर्वाचन र राष्ट्रिय शोकका कारण स्थगित गरिएको कार्यक्रम यसपटक भने भव्य रूपमा आयोजना गर्ने तयारी गरिएको जनाइएको छ।
नेपाली सङ्गीत क्षेत्रमा दीर्घकालीन योगदान पुर्याउने स्रष्टाहरूको सम्मान, नयाँ प्रतिभाको पहिचान र प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले स्थापना गरिएको यस सम्मानले प्रत्येक वर्षझैँ यसपटक पनि विविध विधाका कलाकारहरूलाई समेटेको छ।
नातिकाजी राष्ट्रिय विशिष्ट सङ्गीत सम्मान
यस वर्ष ‘नातिकाजी राष्ट्रिय विशिष्ट सङ्गीत सम्मान’ ९ जना स्रष्टाहरूलाई प्रदान गरिने भएको छ। सम्मानित हुनेहरूमा गीतकार नारायण कुमार आचार्य, गायक जुजुकानी रञ्जित, गीतकार वीरेन्द्र पाठक, गायक शशी गुरुङ, गायक गणेश पराजुली, गीतकार/गायक/संगीतकार डा. भीमार्जुन आचार्य, संगीतकार निर्वाण सि गुरुङ, गीतकार साबु गदाल र गीतकार तथा संगीतकार अष्ट लामा रहेका छन्।
यी सबै स्रष्टाहरूले नेपाली गीत–सङ्गीतमा दशकौँदेखि निरन्तर योगदान पुर्याउँदै आएका छन्। उनीहरूको सिर्जनाले नेपाली सांगीतिक जगतलाई समृद्ध बनाउनुका साथै नयाँ पुस्तालाई प्रेरणा प्रदान गरेको छ।
नातिकाजी राष्ट्रिय सङ्गीत पुरस्कार
यस विधाबाट ६ जना स्रष्टाहरू पुरस्कृत हुने भएका छन्। पुरस्कार प्राप्त गर्नेहरूमा गीतकार मनोज खड्का, गायक रोशन गुरुङ, संगीतकार ताराप्रकाश लिम्बु, गायिका सरिता शाही, एरेन्जर चाँद सिंह र रेकर्डिष्ट महेश्वर राजभण्डारी रहेका छन्।
यस पुरस्कारमार्फत गीत लेखन, गायन, संगीत संयोजन तथा ध्वनि रेकर्डिङ जस्ता विविध पक्षमा उत्कृष्टता हासिल गरेका स्रष्टाहरूलाई सम्मान गरिन्छ। यसले संगीत उत्पादनको सम्पूर्ण प्रक्रियामा संलग्न प्रतिभाहरूलाई प्रोत्साहन गर्ने काम गर्दै आएको छ।
नातिकाजी राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार
नयाँ तथा उदाउँदा प्रतिभाहरूलाई प्रोत्साहन गर्ने उद्देश्यले प्रदान गरिने ‘नातिकाजी राष्ट्रिय प्रतिभा पुरस्कार’ यस वर्ष तीन जनालाई प्रदान गरिनेछ। पुरस्कार पाउनेहरूमा गायिका सहिमा श्रेष्ठ, गायक सुरेश लामा र गायिका बिपना तामाङ रहेका छन्।
यो विधाले नेपाली संगीत क्षेत्रमा नयाँ पुस्ताको प्रवेश र विकासलाई विशेष महत्व दिने गरेको छ। नयाँ कलाकारहरूलाई पहिचान दिलाउन र उनीहरूको मनोबल उच्च बनाउन यो पुरस्कार महत्वपूर्ण मानिन्छ।
नातिकाजी राष्ट्रिय शास्त्रीय सङ्गीत पुरस्कार
शास्त्रीय संगीततर्फ यस वर्ष एक मात्र स्रष्टा प्रमोद उपाध्यायलाई ‘नातिकाजी राष्ट्रिय शास्त्रीय सङ्गीत पुरस्कार’ प्रदान गरिने भएको छ।
नेपाली शास्त्रीय संगीतको संरक्षण, प्रवर्द्धन र अभ्यासमा योगदान पुर्याउने कलाकारलाई यस विधाबाट सम्मान गरिन्छ। आधुनिक संगीतको प्रभाव बढ्दो अवस्थामा पनि शास्त्रीय संगीतलाई जीवित राख्न योगदान गर्ने स्रष्टाहरूको कदर गर्नु यस पुरस्कारको मुख्य उद्देश्य हो।
नातिकाजी राष्ट्रिय कला पत्रकारिता पुरस्कार
संगीत तथा कला क्षेत्रको प्रवर्द्धनमा पत्रकारितामार्फत योगदान पुर्याउने व्यक्तिहरूलाई ‘नातिकाजी राष्ट्रिय कला पत्रकारिता पुरस्कार’ प्रदान गरिन्छ। यस वर्ष पत्रकार अनन्त वाग्ले र गीता अधिकारी पुरस्कृत हुने भएका छन्।
कला पत्रकारिताले कलाकार र सिर्जनालाई समाजसम्म पुर्याउने महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। त्यसैले यस क्षेत्रमा सक्रिय पत्रकारहरूको योगदानलाई कदर गर्न यो पुरस्कार स्थापना गरिएको हो।
समग्रमा, नातिकाजी स्मृति समाजद्वारा प्रदान गरिने यी सम्मान तथा पुरस्कारहरू नेपाली संगीत क्षेत्रका लागि अत्यन्त प्रतिष्ठित मानिन्छन्। यसले एकातर्फ वरिष्ठ स्रष्टाहरूको योगदानलाई कदर गर्छ भने अर्कोतर्फ नयाँ प्रतिभाहरूलाई अघि बढ्न प्रेरित गर्छ।
नातिकाजी श्रेष्ठ ले नेपाली संगीतलाई दिएको योगदान अविस्मरणीय छ। उनको सम्झनामा स्थापना गरिएको यस पुरस्कारले उनको सांगीतिक दर्शन र योगदानलाई निरन्तरता दिने काम गरिरहेको छ।
यस वर्षको सम्मान तथा पुरस्कार वितरण समारोह भव्य रूपमा आयोजना गर्ने तयारी भइरहेका कारण कलाकार, संगीतप्रेमी तथा सांस्कृतिक क्षेत्रका व्यक्तिहरूमा उत्साह बढेको छ। यस्तो कार्यक्रमले नेपाली संगीतको विकास, संरक्षण र प्रवर्द्धनमा थप ऊर्जा प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
